Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διδακτορική διατριβή τής Άννας Κουλικούρδη με θέμα «Πληροφοριακή Συμπεριφορά των Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες σε Περιβάλλον Βιβλιοθηκών». Τεσσαρακοστό δεύτερο μέρος (Κεφάλαιο δέκατο τρίτο: Στάδια Ενσωμάτωσης ΥΤ στις Βιβλιοθήκες).

13. Στάδια Ενσωμάτωσης ΥΤ στις Βιβλιοθήκες

Το παρόν κεφάλαιο μελετά τα στάδια από τα οποία πρέπει να περάσει κάθε βιβλιοθήκη προκειμένου να αποκτήσει ΥΤ και να τις εντάξει με ομαλό τρόπο στη συνολική υποδομή της.

13. Στάδια Ενσωμάτωσης ΥΤ στις Βιβλιοθήκες Στάδια

Μια βιβλιοθήκη προκειμένου να αποκτήσει ΥΤ και να τις ενσωματώσει στο περιβάλλον της ακολουθεί τα εξής στάδια με σειρά προτεραιότητας:

• Σχεδιασμός
• Επιλογή Εξοπλισμού
• Επιλογή Προμηθευτή
• Χρηματοδότηση
• Εγκατάσταση
• Εκπαίδευση
• Αξιολόγηση
• Μάρκετινγκ


Σχεδιασμός

Τα ΑμεΑ πρέπει να συγκαταλέγονται στους χρήστες με πλήρη δικαιώματα σε όλες τις υπηρεσίες, μέσω κατάλληλης πολιτικής και σχεδιασμού. Πρέπει να είναι σε θέση να έχουν ανεξαρτησία κατά την πρόσβαση και τη χρήση των υπηρεσιών.

Το πρώτο βήμα στο οποίο προβαίνει η βιβλιοθήκη είναι η ανάπτυξη ενός σχεδίου (planning). Ο σχεδιασμός δεν είναι μια εύκολη διαδικασία καθότι πρόκειται για ένα συνεχή κύκλο αποτίμησης, πρόβλεψης, ορισμού στόχων, υλοποίησης και αξιολόγησης. Ο σχεδιασμός γίνεται προκειμένου να διαμορφώσει και να κατευθύνει τις πολιτικές και διαδικασίες, έτσι ώστε η βιβλιοθήκη να παρέχει ισότιμες υπηρεσίες στα ΑμεΑ. Το σχέδιο πρέπει να είναι σύντομο, αρκετά απλό και ξεκάθαρο για το τι ακριβώς επιδιώκει η βιβλιοθήκη, τι θα υλοποιήσει και τον χρόνο αλλά και τον τρόπο με τον οποίο όλα αυτά θα ωφελήσουν τα ΑμεΑ. Κατά το σχεδιασμό, η βιβλιοθήκη φροντίζει το σχέδιο της να είναι συμβατό με την εκάστοτε νομοθεσία της χώρας.

Σχεδιάζοντας τις υπηρεσίες για τα ΑμεΑ, η βιβλιοθήκη λαμβάνει υπόψιν δυο κοινά‐ στόχους, τους άμεσους χρήστες (direct users) (δηλαδή τα ΑμεΑ) και τους έμμεσους χρήστες (indirect users), π.χ. τα οικογενειακά μέλη των ΑμεΑ, τους συνοδούς τους, κτλ. Συνήθως οι περισσότερες βιβλιοθήκες ξεχνούν την ύπαρξη των έμμεσων χρηστών, στους οποίους όμως πολλές φορές οφείλεται η παρουσία των ΑμεΑ στις βιβλιοθήκες.


Επιλογή Εξοπλισμού

Προτού η βιβλιοθήκη προβεί στην αγορά των ΥΤ, λαμβάνει υπόψη τις εξής παραμέτρους:

• Η επιλογή των ΥΤ δεν είναι εύκολη υπόθεση διότι κάθε δυνητικός χρήστης έχει ένα μοναδικό σύνολο αναγκών και προσδοκιών και διαφέρει από τον άλλο τόσο προσωπικά όσο και λειτουργικά. Οι λόγοι για τους οποίους οι χρήστες χρησιμοποιούν την τεχνολογία ποικίλλουν, όπως ποικίλλουν και οι επιλογές εξοπλισμού.

• Ιδανικά οι ΥΤ πρέπει να αγοράζονται βάσει των αναγκών του χρήστη, ωστόσο το κόστος και ο χώρος αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες κατά την επιλογή τους.

• Σε μια ιδανική βιβλιοθήκη καλό θα ήταν το υποστηρικτικό λογισμικό να είναι διαθέσιμο σε όλους τους υπολογιστές αλλά το κόστος αδειών είναι απαγορευτικό.

• Η βιβλιοθήκη πρέπει να πετύχει το “κατάλληλο ταίριασμα (best fit)” μεταξύ ανθρώπου, περιβάλλοντος και τεχνολογίας, μια διαδικασία με πολλαπλά βήματα και ταυτόχρονα πολύ σημαντική προκειμένου να αποφευχθούν οι λανθασμένες αποφάσεις, η σπατάλη χρημάτων, χρόνου και υπομονής. Δεν είναι λίγες οι φορές που μια λανθασμένα επιλεγμένη ΥΤ καταλήγει αχρησιμοποίητη σε κάποιο αποθηκευτικό χώρο της βιβλιοθήκης.

Στη συνέχεια προβαίνει στις εξής ενέργειες:

• Ενημερώνεται για τα δημογραφικά στοιχεία των ΑμεΑ της κοινότητας και τις ανάγκες τους (περιγραφή ικανοτήτων και περιορισμών σε αισθητηριακό, διαγνωστικό και κινητικό πλαίσιο). Ουσιαστικά πρόκειται για μια αξιολόγηση των χρηστών της προκειμένου να ανακαλύψει το επίπεδο των υπηρεσιών που απαιτούν.

• Επικοινωνεί με τους χρήστες με αναπηρία και καταγράφει τις ΥΤ που χρησιμοποιούν ώστε να αγοράσει εξοπλισμό με τον οποίο η πλειονότητα είναι εξοικειωμένη. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγει την εκμάθηση νέων συσκευών. Εδώ προκύπτει βέβαια ένα ζήτημα, στο οποίο δεν έχει δοθεί ακόμη απάντηση στη βιβλιογραφία: κατά πόσο μια βιβλιοθήκη μπορεί να απαιτήσει από το χρήστη με αναπηρία να μάθει νέο λογισμικό πρόγραμμα, όταν ο χρήστης γνωρίζει ήδη ένα διαφορετικό πρόγραμμα. Όταν η βιβλιοθήκη διαθέτει ένα πρόγραμμα που παρέχει αποτελεσματική πρόσβαση, μπορεί να απαιτήσει από τα ΑμεΑ να μάθουν το πρόγραμμα που έχει επιλεχθεί από το ινστιτούτο. Αν όμως η βιβλιοθήκη έχει εγκαταστήσει ένα πρόγραμμα που παρέχει κατώτερη πρόσβαση, τότε τα ΑμεΑ μπορούν να προβάλουν δυνατό επιχείρημα και να απαιτήσουν το καλύτερο δυνατό λογισμικό.

Μέσα από την επικοινωνία με τους χρήστες με αναπηρία, η βιβλιοθήκη καταγράφει τις ανάγκες τους σε ΥΤ και πόσο έτοιμοι ψυχολογικά είναι να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία μέσα στη βιβλιοθήκη. Αυτό γίνεται ώστε οι ΥΤ να ενσωματωθούν στην ήδη συνηθισμένη ρουτίνα τους και τρόπο πληροφόρησής τους και να μην εισάγουν νέα, χρονοβόρα στοιχεία ή να επεμβαίνουν στις συνηθισμένες ή επιθυμητές δραστηριότητές τους. Παραδείγματος χάρη, για πολλούς οι ΥΤ έχουν γίνει επέκταση του εαυτού τους ενώ για άλλους που δεν είναι εξοικειωμένοι, η διαδικασία αυτή μπορεί να είναι δύσκολη και να οδηγεί σε μικρό ποσοστό αξιοποίησης ή καθόλου χρήση των ΥΤ.

• Επίσης, η βιβλιοθήκη εντοπίζει αν υπάρχουν ένας ή δυο έμπειροι χρήστες με αναπηρία που να μπορούν να βοηθήσουν στην εκπαίδευση των υπολοίπων.

• Η βιβλιοθήκη μελετά το υπάρχον υπολογιστικό περιβάλλον της βιβλιοθήκης και όλα τα συναφή ζητήματα π.χ. προϋπολογισμός, δυνατότητα εξεύρευσης κονδυλίων. Επιπλέον, επιβεβαιώνει ότι ο διαθέσιμος προϋπολογισμός επιτρέπει την επιμόρφωση κατά το τρέχον στάδιο της αγοράς αλλά και μελλοντικά (διότι κυκλοφορούν νέες εκδοχές του λογισμικού και το προσωπικό μπορεί να αλλάζει από καιρό σε καιρό) και αξιολογεί το περιβάλλον της βιβλιοθήκης (ποιος άλλος θα αλληλεπιδρά με το άτομο και την τεχνολογία, αν θα πετύχει η τεχνολογία το σκοπό της στο περιβάλλον στο οποίο θα χρησιμοποιηθεί, κτλ).

• Στη συνέχεια, μελετά τις σύγχρονες τεχνολογίες και τη συμβατότητά τους με τον τυπικό εξοπλισμό π.χ. αν ένα λογισμικό Macintosh θα δουλεύει με έναν υπολογιστή PC/Windows ή με μελλοντικά λειτουργικά συστήματα που μπορεί να αγοράσει μελλοντικά η βιβλιοθήκη.

• Προβαίνει σε αποτίμηση τεχνολογίας για το ποια συσκευή ή σύστημα είναι ο καλύτερος συνδυασμός σύμφωνα με τις εντοπισμένες ανάγκες και περιβάλλον. Μελετά αρκετά περιοδικά που περιέχουν συγκρίσεις λογισμικού, βιβλιογραφία, κτλ και προτού αγοράσει μια συσκευή, ζητά να τη δοκιμάσει (on‐site demonstration ή trial usage).

• Προκειμένου να κάνει τις παραπάνω αποτιμήσεις, η βιβλιοθήκη ορίζει ομάδα αποτίμησης (assessment team) προκειμένου να υπάρχει ανατροφοδότηση από ΑμεΑ, οικογενειακά μέλη, εκπαιδευτικούς, ιατρούς και άλλους επαγγελματίες, συμπεριλαμβάνοντας φυσικά όποιον δουλεύει συχνά με αυτούς τους χρήστες ή με τις τεχνολογίες.

Αφότου καταλήξει σε γενικές γραμμές ποιες ΥΤ θα αγοράσει,το προσωπικό επισκέπτεται τον κατασκευαστή για να δει από κοντά τι είναι διαθέσιμο και τις δημοφιλέστερες τεχνολογίες. Επίσης, μελετά:

• Πόσο εύκολη είναι στη χρήση η τεχνολογία (αν απαιτείται εκπαίδευση πριν τη χρήση της, το κόστος της εκπαίδευσης, κ.ά.)

• Αν είναι εύκολη στη μεταφορά σε περίπτωση που χρησιμοποιηθεί σε περισσότερους από έναν χώρους

• Την αξιοπιστία της και το ρίσκο ασφάλειας για όσους τη χρησιμοποιούν

• Να προβλέψει με κάθε δυνατό τρόπο και για κάθε περίπτωση την ανάγκη για διαρκείς αναβαθμίσεις, επεκτάσεις και αντικατάσταση της διαθέσιμης τεχνολογίας. Η ανάγκη αναβάθμισης (upgrade phenomenon) προκύπτει από το γεγονός ότι αναβαθμίζεται η ίδια η τεχνολογία αλλά και οι άνθρωποι αναβαθμίζουν τη γνώση τους και τη σχέση τους με την τεχνολογία και έχουν μεγαλύτερες προσδοκίες.

Σίγουρα δεν είναι εύκολη αποστολή για το προσωπικό μιας βιβλιοθήκης να αγοράζει νέες τεχνολογίες σε μια εποχή όπου αυτές αλλάζουν πρακτικά από μέρα σε μέρα. Γι’ αυτό από τη στιγμή που η βιβλιοθήκη αποφασίσει να παρέχει υπηρεσίες και σε ΑμεΑ, δεν καθυστερεί την αγορά των κατάλληλων συσκευών, αναμένοντας τους επόμενους 6 μήνες μέχρι να κυκλοφορήσει κάτι πιο καλό και εκσυγχρονισμένο. Το γεγονός ότι υπάρχει πάντα κάτι νέο στην αγορά δεν σημαίνει ότι αναγκαστικά η βιβλιοθήκη πρέπει να το αγοράσει. Η τεχνολογία συνεχώς αλλάζει, γίνεται πιο γρήγορη, πιο ισχυρή και πιο ευπροσάρμοστη. Είναι δύσκολο να αποφασίσει κανείς πότε να αγοράσει τον υποστηρικτικό εξοπλισμό διότι σκέφτεται τι θα γίνει αν αγοράσει υπολογιστή σήμερα και αύριο πέσει η τιμή του ή αν διακοπεί η χρήση αυτού του μηχανήματος. Αυτό που λαμβάνει υπόψη η βιβλιοθήκη είναι να δουλεύει καλά το υπάρχον σύστημα, να συνεχίζει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των χρηστών και να επαυξάνει συνεχώς το υπάρχον σύστημά της όταν αυτό πετύχει τους αρχικούς του στόχους ώστε να τους ξεπερνάει και να θέτει νέους. Εκτός από την τεχνολογία που αλλάζει, έξι μήνες ή ένα χρόνο μετά την αγορά του υπολογιστή, μπορεί η βιβλιοθήκη να έρθει αντιμέτωπη με μια νέα αναπηρία, η οποία να απαιτεί επιπρόσθετη αναγνώριση φωνής, εναλλακτικά πληκτρολόγια, κτλ.


Επιλογή Προμηθευτή

Ως προς την επιλογή του προμηθευτή, το προσωπικό της βιβλιοθήκης αξιολογεί την υπεύθυνη ανταπόκρισή του σε ερωτήματα που του θέτει και τον επαγγελματισμό του διότι δεν αρκεί απλά να πουλά τον εξοπλισμό που η βιβλιοθήκη χρειάζεται αλλά και να έχει μια παρουσία χρόνων στο χώρο, να έχει γνώση των αναπηριών και του εξοπλισμού που πουλάει, να είναι ενημερωμένος για νέα προϊόντα και εξελίξεις στο χώρο της τεχνολογίας, να αναλαμβάνει την ευθύνη σε περίπτωση λαθών κατά την παράδοση του προϊόντος, να είναι πρόθυμος να δώσει ονόματα προηγούμενων πελατών που χρησιμοποίησαν προϊόντα του, να παρέχει εγγύηση για κάποιες υπηρεσίες (οι περισσότερες εγγυήσεις καλύπτουν προϊόντα για ένα χρόνο μετά την αγορά), κτλ.


Χρηματοδότηση

Από τη στιγμή που ξεκινά η διαδικασία επιλογής των ΥΤ, το προσωπικό ξεκινά να ασχολείται με τη χρηματοδότηση διότι η εύρεση πόρων απαιτεί πολύ χρόνο και προσπάθεια. Στη χρηματοδότηση το προσωπικό λαμβάνει υπόψη όχι μόνο ένα ικανοποιητικό ποσό για τις ΥΤ αλλά και την εκπαίδευσή του επί των ΥΤ, το προσωπικό που θα ασχοληθεί με τις ΥΤ, τις αναβαθμίσεις και τη συντήρηση των ΥΤ.

Επειδή η χρηματοδότηση αποτελεί ένα ευαίσθητο ζήτημα και επειδή συνήθως τα χρήματα για υπηρεσίες για ΑμεΑ και ΥΤ προέρχονται από πόρους που έχουν σχεδιαστεί για άλλους σκοπούς (με αποτέλεσμα ο βιβλιοθηκονόμος να αντιμετωπίζει αρκετά γραφειοκρατικά ή διοικητικά εμπόδια μέχρι να καταφέρει να τα διεκδικήσει), η βιβλιοθήκη ορίζει ειδικό προϋπολογισμό για τα ΑμεΑ, για να μην εξαρτάται κάθε φορά από το τι θα περισσεύει από το βασικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, εξετάζει όλα τα σχετικά εθνικά προγράμματα και δωρεές του ιδιωτικού τομέα και των φιλανθρωπικών οργανισμών προκειμένου να αγοράσει τις πιο ακριβές συσκευές μέσω αυτών και να καλύψει τις πιο οικονομικές μέσω του ειδικού προϋπολογισμού της.


Εγκατάσταση

Μετά την επιλογή και παραγγελία του εξοπλισμού, ακολουθεί η εγκατάσταση. Την εγκατάσταση αναλαμβάνει η εταιρεία ΥΤ ή το προσωπικό της βιβλιοθήκης που είναι υπεύθυνο για την υποστήριξη των υπολογιστών και σε οποιαδήποτε περαιτέρω συνάντηση δυσκολίας, ειδοποιείται ο προμηθευτής ή η τεχνική υποστήριξη της βιβλιοθήκης.


Εκπαίδευση

Με την παραλαβή και την εγκατάσταση του προϊόντος, δεν σημαίνει πως ήρθε το τέλος της διαδικασίας. Η τεχνολογική υποδομή πάντα βοηθά αλλά δεν επαρκεί. Ο βιβλιοθηκονόμος και οποιοσδήποτε χρήστης θα δουλεύει με τις ΥΤ, πρέπει να λάβει την κατάλληλη εκπαίδευση. Την εκπαίδευση μπορεί να την παρέχει ο προμηθευτής, ο αντιπρόσωπος του κατασκευαστή, ένα άτομο της διοίκησης ή σχετικού εκπαιδευτικού φορέα, κτλ. Η εκπαίδευση διασφαλίζει ότι η τεχνολογία θα χρησιμοποιείται αποτελεσματικά, με ασφάλεια και συνοχή, ελαχιστοποιώντας έτσι βλάβες, λάθη, κτλ. Αν το προσωπικό δεν νιώθει άνετα με την τεχνολογία, τότε και κανένας άλλος δεν θα νιώσει άνετα. Πολύ συχνά ακριβές ΥΤ δεν χρησιμοποιούνται στην πλήρη δυναμική τους επειδή τα άτομα που θα ωφελούνταν από την τεχνολογία αυτή, δεν ξέρουν πώς να την χρησιμοποιήσουν. Η εκπαίδευση είναι ο σύνδεσμος που πραγματοποιεί την πρόσβαση στην πληροφορία μέσω της τεχνολογίας.

Για τους παραπάνω λόγους, το προσωπικό της βιβλιοθήκης εκπαιδεύεται σε θέματα ευαισθητοποίησης για τις ανάγκες των ΑμεΑ με ενδοϋπηρεσιακά σεμινάρια και όχι μόνο.


Αξιολόγηση

Ο όρος “access audit” χρησιμοποιείται γενικά για να περιγράψει μια διαδικασία μέσω της οποίας ένα κτίριο ή ένας οργανισμός αξιολογείται για την προσβασιμότητά του σε ΑμεΑ (Delin, 2003). Αν η βιβλιοθήκη δεν θέλει να αναθέσει την αξιολόγηση αυτή σε μια εξωτερική εταιρεία, εγχείρημα που θα απέβαινε πολύ ακριβό, χρησιμοποιεί πλήθος πόρων προκειμένου να κάνει αυτο‐αξιολόγηση (self‐audit) των υπηρεσιών της. Ένα από αυτά τα εργαλεία είναι και το IFLA Checklist Access to libraries for persons with disabilities των Irvall & Nielsen (2005). Σημειωτέο πως όταν μια βιβλιοθήκη πληροί τις προϋποθέσεις αυτής της λίστας ελέγχου, δεν σημαίνει ότι αγγίζει το μέγιστο επίπεδο προσβασιμότητας. Αντίθετα, η λίστα αυτή λειτουργεί ως ένα πλαίσιο συνεχούς ανάπτυξης και βελτίωσης που προετοιμάζει τη βιβλιοθήκη να κάνει τροποποιήσεις προτού αυτές απαιτηθούν.

Η βιβλιοθήκη προβαίνει σε βραχυπρόθεσμη, συνεχή παρακολούθηση των υπηρεσιών της, η οποία εξετάζει παραμέτρους όπως:

• Κατά πόσο οι χρήστες νιώθουν άνετα με την τεχνολογία, αν έχουν σημειώσει πρόοδο στην εκμάθηση και χρήση της ή όχι.
• Οι τροποποιήσεις που χρειάζονται να γίνουν.
• Αν χρειάζεται επιπλέον εκπαίδευση του χρήστη.
• Αν μέσα από τη χρήση της τεχνολογίας, οι λειτουργικές ικανότητες των χρηστών με αναπηρία αυξήθηκαν ή μειώθηκαν.

Πέρα από τη βραχυπρόθεσμη όμως αξιολόγηση, διενεργεί και μακροπρόθεσμη επαναξιολόγηση σε ετήσια βάση διότι και οι άνθρωποι αλλά και οι ΥΤ αλλάζουν. Για καλύτερες αξιολογήσεις, το προσωπικό συγκεντρώνει κάθε φορά στατιστικά, τα οποία καταχωρεί σε μια ειδικά για αυτό το σκοπό φτιαγμένη βάση δεδομένων έτσι ώστε να μπορεί να συγκρίνει με την πάροδο των χρόνων.

Στο στάδιο της αξιολόγησης, η βιβλιοθήκη δεν πρέπει να στηρίζεται κυρίως μόνο σε αριθμούς. Φυσικά τα ποσοτικά δεδομένα είναι ένας σημαντικός δείκτης μέτρησης αλλά συνήθως κινδυνεύουν να χάνουν αυτό που είναι σημαντικό για την υπηρεσία της βιβλιοθήκης, δηλαδή την εμπειρία των ανθρώπων που χρησιμοποιούν την υπηρεσία. Αυτοί οι ποιοτικοί δείχτες αποτελούν συνήθως έναν πιο ουσιαστικό τρόπο αξιολόγησης των υπηρεσιών.


Μάρκετινγκ

Από τη στιγμή που μια βιβλιοθήκη αποκτήσει υποστηρικτικό εξοπλισμό, πρέπει να το προβάλλει και να το διαφημίσει ώστε να το μάθει το κοινό της. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν κάτι όταν δεν ξέρουν για αυτό και ειδικά όταν πολλά ΑμεΑ δεν περιμένουν τίποτα από τις βιβλιοθήκες. Στο πλαίσιο του FACE project αποδείχτηκε ότι υπήρχαν πολλές υπηρεσίες για ΑμεΑ στη βιβλιοθήκη του University of West of England αλλά οι φοιτητές δεν τις γνώριζαν (Chelin, 1999). Ωστόσο το μάρκετινγκ δεν αποτελεί μια ευρέως χρησιμοποιούμενη πρακτική στο χώρο των βιβλιοθηκών και αυτό σε πολλές περιπτώσεις γίνεται για να αποφύγει το προσωπικό τον φόρτο εργασίας αλλά μερικές φορές και λόγω έλλειψης εθελοντών. “Η πολλή δημοσιότητα θα δημιουργούσε απαιτήσεις τις οποίες δεν θα μπορούσαμε να χειριστούμε γι’ αυτό ουσιαστικά δώσαμε λίγη δημοσιότητα ενώ γνωρίζουμε πως θα μπορούσαμε να κάνουμε περισσότερα και να προσεγγίσουμε περισσότερους ανθρώπους”, αναφέρει χαρακτηριστικά ανώνυμος βιβλιοθηκονόμος (Ryder, 2004).

Η βιβλιοθήκη, προκειμένου να προωθήσει τις ΥΤ που διαθέτει και τις προσβάσιμες υπηρεσίες για ΑμεΑ, εφαρμόζει in‐library μάρκετινγκ (π.χ. καλή σήμανση στους εσωτερικούς χώρους της βιβλιοθήκης) και out‐of‐library (π.χ. συνεργασία με άλλες υπηρεσίες‐φορείς που εξυπηρετούν τα ΑμεΑ). Το in‐library marketing (ή αλλιώς internal marketing) σημαίνει ότι ο εξοπλισμός βρίσκεται σε ορατό σημείο με μια σήμανση που διαφημίζει τη διαθεσιμότητά του, π.χ. τα κινητικά βοηθήματα πρέπει να βρίσκονται σε κοινή θέα, όχι κρυμμένα σε ένα ντουλάπι, ώστε να κάνουν τα ΑμεΑ να νιώθουν ευπρόσδεκτα. Παραδείγματα του out‐of‐library μάρκετινγκ είναι το ράδιο, οι τηλεοπτικές διαφημίσεις, κτλ. Γενικώς, επειδή τα ΑμεΑ είναι ένα δύσκολα προσεγγίσιμο κοινό, είναι δύσκολο κανείς να προωθήσει τις υπηρεσίες της βιβλιοθήκης. Παρόλα αυτά η δια στόματος μέθοδος σε συγγενείς, φίλους, κτλ αποτελεί το παλαιότερο και ισχυρότερο εργαλείο μάρκετινγκ για να αποκτήσει η βιβλιοθήκη καλή φήμη αλλά και την ευμένεια και υποστήριξη της κοινότητας των ΑμεΑ.

Μερικοί από τους τρόπους με τους οποίους η βιβλιοθήκη προωθεί τις υπηρεσίες της είναι:

• Ανακοινώσεις και άρθρα σε τοπικές εφημερίδες και περιοδικά
• Φυλλάδια και πόστερ εντός της βιβλιοθήκης και στον τοπικό τύπο
• Προσωπική επαφή με τα ΜΜΕ
• Ανακοινώσεις τύπου στο τοπικό ραδιόφωνο και στην τηλεόραση
• Φυλλάδια πληροφοριών γραμμένα σε απλή προς ανάγνωση γλώσσα
• Επαφή με ινστιτούτα και οργανισμούς για ΑμεΑ και ηλικιωμένους, νοσοκομεία, γραφεία γιατρών, προκειμένου να ενημερωθούν για τις υπηρεσίες της βιβλιοθήκης
• Συνεργασία με τις δημόσιες βιβλιοθήκες αλλά και με όσες διαθέτουν υλικό εναλλακτικής μορφής ώστε να ξεκινήσει ένα συνεργατικό δίκτυο διαδανεισμού

Αν η βιβλιοθήκη είναι ακαδημαϊκή, τότε πρέπει να ενσωματώνεται στην ευρύτερη πανεπιστημιακή κοινότητα. Θα είναι χρήσιμο να συνεργάζεται με ανθρώπους όπως:

• Εξειδικευμένο προσωπικό στο Τμήμα Φοιτητικών Υπηρεσιών, όπου υπάρχει σχεδόν πάντα τουλάχιστον ένα άτομο στο πανεπιστήμιο που ασχολείται με την ευημερία των φοιτητών.

Το μάνατζμεντ υπηρεσιών πληροφόρησης για ΑμεΑ δεν διαφέρει σε κάτι από το καλό μάνατζμεντ. Ο σχεδιασμός προσβάσιμων υπηρεσιών για ΑμεΑ πρέπει να θεωρείται βασικό κομμάτι της λειτουργίας της βιβλιοθήκης, και όχι ως κάτι ειδικό, προαιρετικό ή επιπρόσθετο. Επειδή δεν μπορεί ένα άτομο να συνδυάζει τις παραπάνω γνώσεις για όλα τα προαναφερόμενα στάδια, η βιβλιοθήκη συστήνει μια ομάδα εμπειρογνωμόνων με μέλη από το προσωπικό και τη διοίκηση της βιβλιοθήκης, χρήστες, δυνητικούς χρήστες του σταθμού, εξωτερικούς συμβούλους με γνώσεις σε ιατρικά θέματα, θέματα αποκατάστασης ΑμεΑ και την ευρύτερη κοινότητα των ΑμεΑ. Τα άτομα που θα αποτελέσουν την ομάδα πρέπει να έχουν γνώση του εαυτού τους, του περιβάλλοντος της βιβλιοθήκης, του Διαδικτύου και των online υπηρεσιών, των πηγών χρηματοδότησης, της σχετικής νομοθεσίας, των κοινοτικών πόρων και της κοινότητας των ΥΤ και των προμηθευτών. Η ομάδα αυτή συσκέπτεται, συζητά και αποφασίζει καθόλη τη διάρκεια της φάσης προετοιμασίας‐εγκατάστασης και στη συνέχεια, αφού έχουν ολοκληρωθεί τα πρώτα, καθοριστικά στάδια, λειτουργεί με μικρότερη σύνθεση από την αρχική.

Το πόσα άτομα θα απαρτίζουν την ομάδα υποστήριξης εξαρτάται από την κάθε βιβλιοθήκη. Όποιο και αν είναι το μέγεθος της ομάδας αυτής, στο κέντρο της βρίσκεται πάντα το άτομο που θα χρησιμοποιήσει την τεχνολογία διότι ο χρήστης πρέπει να ακούγεται περισσότερο από όλους τους εμπλεκόμενους.

Περνώντας η βιβλιοθήκη από το ένα στάδιο στο άλλο διαπιστώνει πως η απόκτηση, η εγκατάσταση και η χρήση των ΥΤ και του γενικότερου εξοπλισμού δεν αποτελούν από μόνες τους πανάκεια όσον αφορά την ενσωμάτωση των ΑμεΑ και την πρόσβασή τους στην ηλεκτρονική πληροφορία. Η προμήθεια και η εγκατάσταση ενός σταθμού εργασίας σε μια βιβλιοθήκη σε καμία περίπτωση από μόνη της δεν διασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση, αν δεν έχει ενταχθεί σε ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό και δεν συνοδεύεται από ένα πολυεπίπεδο πακέτο μέτρων προσβασιμότητας.

Η τεχνολογία είναι υπέροχη αλλά σε καμία περίπτωση τέλεια. Παρόλο που πολλοί άνθρωποι θέλουν να βλέπουν την τεχνολογία ως μια πανάκεια δεν είναι. Για κάποιους μπορεί να αποτελεί πηγή ανεξαρτησίας ενώ για άλλους πηγή απογοήτευσης.

Επίσης, σχέδια, προσεγγίσεις και πλάνα υπάρχουν πολλά και διαφορετικά. Το μοναδικό σίγουρο είναι πως δεν υπάρχει συνταγή για επιτυχία διότι οι άνθρωποι που έχουν τις ίδιες λειτουργικές ικανότητες συχνά απαιτούν διαφορετικές τεχνικές πρόσβασης. Όπως η ιατρική συμπεραίνει πως κάθε άνθρωπος έχει έναν μοναδικό γενετικό κώδικα, έτσι δεν μπορεί να γράψει κανείς μια στάνταρντ συνταγή για “adaptive Internet access”. Αυτό που πρέπει να έχει κατά νου το προσωπικό συνεχώς είναι την αναπηρία από το πρώτο στάδιο για να αποφύγει οποιεσδήποτε προσαρμογές ή επιπλέον υπηρεσίες αναδρομικά.

“Τίποτα για μένα, χωρίς εμένα” είναι η φράση που χρησιμοποιούν τα ΑμεΑ για να δείξουν την ανάγκη ένταξής τους στο σχεδιασμό υπηρεσιών που προορίζονται για αυτά.