Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διδακτορική διατριβή τής Άννας Κουλικούρδη με θέμα «Πληροφοριακή Συμπεριφορά των Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες σε Περιβάλλον Βιβλιοθηκών». Τριακοστό έβδομο μέρος (Κεφάλαιο ένατο: Βιβλιοθήκες & η Σχέση τους με τα ΑμεΑ & τις ΥΤ - Υιοθέτηση & χρήση των υποστηρικτικών τεχνολογιών από τις βιβλιοθήκες).

Υιοθέτηση & χρήση των υποστηρικτικών τεχνολογιών από τις βιβλιοθήκες

Μελετώντας της βιβλιογραφία, διαπιστώνει κανείς εύκολα πως οι βιβλιοθήκες, ανεξαρτήτως είδους (τα οποία μελετήθηκαν παραπάνω), δεν έχουν σε καμία περίπτωση υιοθετήσει τις ΥΤ ομοιόμορφα ή στον ίδιο βαθμό. Παρόλο που θα περίμενε κανείς μια ομοιόμορφη συμμόρφωση και ανταπόκρισή τους λόγω των νομικών απαιτήσεων, ο βαθμός υιοθέτησης ποικίλλει αξιοσημείωτα. Στην ποικιλία και την ανομοιομορφία αυτή σίγουρα συμβάλλουν οι πολλοί διαθέσιμοι τύποι τεχνολογιών που υπάρχουν για να καθιστούν τις πληροφορίες των βιβλιοθηκών προσβάσιμες σε ΑμεΑ. Παραδείγματος χάρη για τη μεγέθυνση κειμένου και εικόνων υπάρχουν οι μεγεθυντικοί φακοί, το CCTV και πολλές νεότερες τεχνολογίες μεγέθυνσης.

Ενώ λοιπόν η πλειονότητα των βιβλιοθηκών διαθέτει ένα CCTV ή ένα σαρωτή, η κατασκευή και η έκδοσή τους ποικίλλουν κατά πολύ. Έτσι οι χρήστες που θέλουν να χρησιμοποιήσουν περισσότερες από μια βιβλιοθήκες (π.χ. μια ακαδημαϊκή και μια δημόσια) δυσκολεύονται πολύ όταν σε κάθε μία συναντούν διαφορετικές τεχνολογίες. Η εκμάθηση χρήσης των ΥΤ είναι χρονοβόρα διαδικασία και η εναλλαγή του χρήστη μεταξύ διαφορετικών εκδόσεων και κατασκευαστών επιφέρει μια επιπρόσθετη πολυπλοκότητα.

Από βιβλιοθήκη σε βιβλιοθήκη, οι ΥΤ μπορεί να είναι τόσο απλές όσο ένας μεγεθυντικός φακός που χρησιμοποιείται από έναν ηλικιωμένο για να διαβάσει την εφημερίδα του ή ένα τραπέζι με προσαρμόσιμο ύψος αλλά και τόσο εξεζητημένες και πολύπλοκες όσο ένας υπολογιστικός σταθμός με λογισμικό που επιτρέπει στον μαθητή με μαθησιακές δυσκολίες να σκανάρει ένα βιβλίο, να το ακούσει να διαβάζεται δυνατά ενώ παράλληλα να εμφανίζεται σημειωμένο και τονισμένο το κείμενο στην οθόνη του υπολογιστή.

Είκοσι χρόνια πριν οι βιβλιοθήκες αγόραζαν τις πρώτες αναγνωστικές μηχανές με κόστος γύρω στα 26.000€ και όλοι φοβόντουσαν να τις χρησιμοποιήσουν με αποτέλεσμα πολλές από αυτές να καταλήγουν στην αποθήκη. Οι τυφλοί στο παρελθόν δεν χρησιμοποιούσαν ποτέ τις βιβλιοθήκες και έτσι οι μηχανές αυτές δεν χρησιμοποιούνταν συχνά. Σήμερα όμως η υπολογιστική τεχνολογία, είτε υποστηρικτική είτε συμβατική, είναι πλέον πανταχού παρούσα γι’ αυτό κάθε ινστιτούτο πρέπει να αναπτύσσει πολιτικές που να προβλέπουν και να υποστηρίζουν τις ΥΤ εγγενώς, μέσα από την υποδομή του. Η παροχή των ΥΤ σε απομονωμένα εργαστήρια έχει αλλάξει πλέον με την έλευση του Παγκόσμιου Ιστού, των δικτύων υπολογιστών, της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και των on‐line βιβλιοθηκών. Οι βιβλιοθήκες του μέλλοντος πρέπει να κατανοήσουν ότι οι ΥΤ θα τις καταστήσουν περισσότερο προσβάσιμες και γι’ αυτό πρέπει να αγκαλιάσουν αυτή την αλλαγή ως επέκταση και εμπλουτισμό των υπηρεσιών τους, όχι ως εμπόδιο.

Είναι αλήθεια πως στις βιβλιοθήκες οι ΥΤ δεν χρησιμοποιούνται στην έκταση στην οποία προβλέπεται αρχικά. Συνήθως ο εξοπλισμός αυτός τείνει να παλιώνει και να υποχρησιμοποιείται ή να υπο‐λειτουργεί. Αυτό όμως συμβαίνει και με βιβλία, περιοδικά ή με οποιαδήποτε τεχνολογία στην οποία επενδύουν οι βιβλιοθηκονόμοι και η οποία μπορεί να μην είναι πάντα η σωστή. Τις περισσότερες πάντως συσκευές για άτομα με αναπηρία όρασης μπορεί κανείς να τις βρει σε μεγάλες δημόσιες, ακαδημαϊκές και ιδιαίτερα σε εξειδικευμένες βιβλιοθήκες για ΑμεΑ καθώς οι τελευταίες μάλιστα υπάρχουν εδώ και πολλές γενιές.

Σε πολλές πανεπιστημιουπόλεις, οι ΥΤ είναι τοποθετημένες σε κλειδωμένα δωμάτια στην κεντρική βιβλιοθήκη ή σε παραρτήματά τους που αφορούν συνήθως τις κοινωνικές ή ανθρωπιστικές επιστήμες με την σκέψη ότι είναι πολύ πιθανότερο να φοιτούν εκεί ΦμεΑ παρά στα τμήματα που στεγάζουν επιστημονικό υλικό. Υπάρχουν βεβαίως και οι εξαιρέσεις όπου βιβλιοθήκες με επιστημονικό υλικό παρέχουν ΥΤ. Παραδείγματος χάρη, η Rodgers Library for Science and Engineering του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα στην Tuscaloosa αριθμεί συγκεκριμένες υπηρεσίες για ΑμεΑ στην ιστοσελίδα της. Επίσης, η Shapiro βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν στεγάζει ένα εργαστήριο ΥΤ στο κτίριο των Undergraduate & Science Libraries.

Σε πολλές περιπτώσεις οι ΥΤ δεν στεγάζονται καν στην βιβλιοθήκη αλλά στο γραφείο υποστήριξης για ΑμεΑ της πανεπιστημιούπολης. Οι ΥΤ σε μερικές περιπτώσεις φυλάσσονται στις γενικές εγκαταστάσεις της βιβλιοθήκης και σε άλλες είναι διαθέσιμες σε τραπεζάκια βιβλιοθήκης που κλειδώνουν. Όταν στεγάζονται στη βιβλιοθήκη, την ευθύνη την έχει συνήθως ένα άτομο, με αποτέλεσμα οι υπόλοιποι να εξαρτώνται από αυτό. Αυτό εξηγείται διότι κατά κύριο λόγο ο εξοπλισμός αυτός είναι εξειδικευμένος και ακριβός, η σωστή χρήση του απαιτεί εμπειρία και δεν μπορεί να τοποθετείται σε δημόσια μέρη χωρίς παρακολούθηση διότι μπορεί κάποιος να αλλάξει σκοπίμως ή κατά λάθος τις ρυθμίσεις του λογισμικού. Γι’ αυτό κάθε βιβλιοθήκη πρέπει να αποφασίζει αν θα αφήνει αφύλαχτες τις ακριβές ΥΤ σε ανοιχτούς χώρους ή αν θα υπάρχουν προϋποθέσεις χρήσης του εξοπλισμού, όπως π.χ. να ζητάει ο χρήστης το κλειδί από τον βιβλιοθηκονόμο.

Μια βιβλιοθήκη, λόγω των οικονομικών περιορισμών, είναι πολύ πιθανό να μην μπορεί να παρέχει πλήρη ποικιλία ΥΤ σε όλα τα σημεία εξυπηρέτησης. Μπορεί όμως να παρέχει κάποιες διευκολύνσεις εύκολες και φτηνές προς εφαρμογή. Παραδείγματος χάρη μια συσκευή η οποία πρέπει να υπάρχει σε όλες τις βιβλιοθήκες είναι ένα φωτοτυπικό με ικανότητα μεγέθυνσης.

Ως προς το πού προτιμούν οι ΦμεΑ να βρίσκονται οι ΥΤ, πολλοί το εκτιμούν όταν υπάρχει δωμάτιο ξεχωριστό που να φιλοξενεί τους αναγνώστες οθόνης, κ.ά. χωρίς να ενοχλεί τους άλλους φοιτητές διότι τους προσφέρει οικειότητα και μια ήσυχη απομόνωση ενώ αντίθετα άλλους τους στιγματίζει πολύ.

Για την ταχύτητα εκμάθησης των ΥΤ, αναφέρεται πως είναι αρκετά καλές για να χρησιμοποιούνται στις βιβλιοθήκες και με τη λέξη “αρκετά καλές” σημαίνει ότι δεν χρειάζεται πολλές ώρες ο χρήστης για να μάθει τα βασικά (Neville, 1994). Οι χρήστες μπορούν να μάθουν την τεχνολογία στον ίδιο χρόνο που μαθαίνουν έναν πόρο της βιβλιοθήκης. Σήμερα μάλιστα οι χρήστες είναι πιο άνετοι με την νέα τεχνολογία και όταν έρχονται στο πανεπιστήμιο, έχουν ήδη κάποια εμπειρία πάνω σε αυτή.