Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διδακτορική διατριβή τής Άννας Κουλικούρδη με θέμα «Πληροφοριακή Συμπεριφορά των Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες σε Περιβάλλον Βιβλιοθηκών». Τριακοστό έκτο μέρος (Κεφάλαιο ένατο: Βιβλιοθήκες & η Σχέση τους με τα ΑμεΑ & τις ΥΤ - Εθνικές βιβλιοθήκες & ΑμεΑ).

Εθνικές βιβλιοθήκες & ΑμεΑ

Ως προς τις εθνικές βιβλιοθήκες, η έρευνα είναι επίσης μηδαμινή. Οι μοναδικές μνείες σε εθνικές βιβλιοθήκες χωρών και τις υπηρεσίες τους για ΑμεΑ περιορίζονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Καναδά, της Κορέας, της Αυστραλίας και της Εθνικής Υπηρεσίας για Τυφλούς και Φυσικά Ανάπηρους της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσσου. Γι’ αυτό οι εθνικές βιβλιοθήκες έχουν μια ακόμη εκκρεμότητα, την εξυπηρέτηση των εθνικών, πολιτισμικών μειονοτήτων, κ.ά. μεταξύ των οποίων και τα ΑμεΑ.

Η μοναδική έρευνα που εντοπίζεται στη διεθνή βιβλιογραφία όσον αφορά την προσβασιμότητα των εθνικών βιβλιοθηκών, ασχολήθηκε με την προσβασιμότητα των ιστοσελίδων δέκα επιλεγμένων εθνικών βιβλιοθηκών. Από αυτές, μόνο επτά (Αργεντινή, Αυστραλία, Καναδάς, Γαλλία, Σκωτία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ) διαθέτουν κάποια υπηρεσία που να απευθύνεται ειδικά σε ΑμεΑ. Όσον αφορά στο ωράριο εξυπηρέτησης των ΑμεΑ, μόνο η βιβλιοθήκη της Αργεντινής διαθέτει σύστημα πρόσβασης με κατ’ ιδίαν ραντεβού, το οποίο κλείνεται 48 ώρες νωρίτερα μέσω τηλεφώνου ή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (Santillan‐Rivero & Valles‐Valenzual, 2007).

Λόγω της μηδαμινότητας ερευνών, στις 26/06/07 εστάλη ερωτηματολόγιο (παράρτημα 6) μέσω e‐mail σε 47 εθνικές βιβλιοθήκες, οι οποίες εντοπίστηκαν από το ευρετήριο της IFLA “Εθνικές Βιβλιοθήκες του Κόσμου” (Koulikourdi, 2007). Λόγω της μικρής ανταπόκρισης των εθνικών βιβλιοθηκών, εστάλη δεύτερη φορά στις 23/08/07 το ίδιο ερωτηματολόγιο στις παραπάνω βιβλιοθήκες, στις οποίες προστέθηκαν άλλες δυο, σύμφωνα με το ευρετήριο των εθνικών βιβλιοθηκών από το UNESCO Libraries Portal. Στο ερωτηματολόγιο απάντησαν 16 εθνικές βιβλιοθήκες προερχόμενες από Αυστραλία, Σκωτία, Τσεχία, Κροατία, Λιθουανία, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Ελβετία, Ιαπωνία, Μαλαισία, Ουγκάντα, Νέα Ζηλανδία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία και Τρινιντάντ & Τομπάγκο (Κούβα). Στην εθνική βιβλιοθήκη της Ελλάδος δεν εστάλη το ερωτηματολόγιο διότι στο πλαίσιο παλαιότερης έρευνας που κατέγραφε τις υπηρεσίες των ελληνικών βιβλιοθηκών για τα ΑμεΑ, είχε απαντήσει στα ερωτήματα αυτά και έτσι δεν επαναλήφθηκε η αποστολή ερωτηματολογίου.

Πιθανότατα υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που δικαιολογούν το χαμηλό ποσοστό απάντησης, όπως το μέγεθος της βιβλιοθήκης, ο αριθμός των αρτιμελών χρηστών της και των χρηστών με αναπηρία, οι πηγές χρηματοδότησής της, κ.ο.κ. Ωστόσο, η εμπειρία έχει δείξει πως αρκετές βιβλιοθήκες επέλεξαν να μην συμμετάσχουν στην έρευνα πιθανότατα επειδή δεν είναι ενήμερες και εξοικειωμένες με ζητήματα προσβασιμότητας και ΥΤ και προφανώς, δεν είχαν να δηλώσουν κάτι. Για παράδειγμα, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελβετίας απάντησε πως δεν είναι εξοπλισμένη για χρήστες με αναπηρία και συνεπώς δεν έβρισκε το λόγο να συμπληρώσει το ερωτηματολόγιο. Το ποσοστό συμμετοχής σίγουρα δεν επιτρέπει την γενίκευση των αποτελεσμάτων για όλες τις εθνικές βιβλιοθήκες, γι’ αυτό πρέπει να υπάρξει περαιτέρω, μελλοντική έρευνα που να διαφωτίσει για τις υπηρεσίες των εθνικών βιβλιοθηκών και άλλων χωρών.

Οι εθνικές βιβλιοθήκες που επέστρεψαν συμπληρωμένο το ερωτηματολόγιο είναι βιβλιοθήκες με συλλογές των 2.000.000‐6.000.000 τίτλων (σε σύνολο). Εξαίρεση αποτελούν η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ιαπωνίας (στο Τόκυο) που αριθμεί 24.000.000 τίτλους και οι εθνικές βιβλιοθήκες μικρών ή οικονομικά αδύναμων χωρών (π.χ. η εθνική βιβλιοθήκη της Ουγκάντα αγγίζει τους 10.000 τίτλους, της Νέας Ζηλανδίας τους 13.376 τίτλους, του Τρινιντάντ και Τομπάγκο τους 200.000, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης τους 450.000, κ.ά.). Ο αριθμός όμως των τίτλων εναλλακτικής μορφής των παραπάνω βιβλιοθηκών ωχριά έναντι αυτών της συμβατικής μορφής.

Το 29% των βιβλιοθηκών δήλωσε πως διαθέτει υλικό εναλλακτικής διάταξης, το οποίο ποικίλλει από 1.166 τίτλους που έχει η εθνική βιβλιοθήκη του Τρινινάντ και Τομπάγκο έως 27.000 τίτλους braille και μεγαλογράμματης γραφής που διαθέτει η εθνική βιβλιοθήκη της Ιαπωνίας. Το υπόλοιπο 36% των συμμετεχόντων διαθέτει υλικό εναλλακτικής μορφής αλλά το προσωπικό της βιβλιοθήκης τους δεν γνωρίζει τον αριθμό του ούτε διατηρεί στατιστικά χρήσης του υλικού αυτού (π.χ. Αυστραλία, Σκωτία, Νέα Ζηλανδία, Μαλαισία, Πορτογαλία). Το αποτέλεσμα είναι πολλές φορές το υλικό αυτό να είναι σαν να μην υπάρχει διότι όταν κάποιος αγνοεί ή δεν γνωρίζει καλά κάτι, το υποχρησιμοποιεί ή δεν το χρησιμοποιεί καθόλου.

Τέλος, το 21% δεν διαθέτει καθόλου υλικό σε μορφή κατάλληλη για τα ΑμεΑ, μεταξύ των οποίων η εθνική βιβλιοθήκη της Τσεχίας, της Κροατίας, της Λιθουανίας, της Ουγκάντα, κ.ά.

Το 87% των βιβλιοθηκών που συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο εξυπηρετεί ΑμεΑ και μάλιστα η πλειονότητα εξυπηρετεί άτομα με ποικίλα είδη αναπηρίας. Λίγες ήταν εκείνες που προσδιόρισαν συγκεκριμένες κατηγορίες ατόμων με αναπηρία τις οποίες εξυπηρετούν. Παραδείγματος χάρη, η εθνική βιβλιοθήκη της Κροατίας εξυπηρετεί άτομα με φυσική αναπηρία, αποκλείοντας τα άτομα με αναπηρία όρασης και ακοής και η εθνική βιβλιοθήκη της Δανίας απευθύνεται μόνο σε άτομα τυφλά ή αμβλύωπα με χαμηλή όραση και σε αναπηρικά αμαξίδια.

Λόγω της δραστηριοποίησης των αναπηρικών κινημάτων τα τελευταία χρόνια και της αυξημένης ενημέρωσης και εστίασης στα δικαιώματα των ΑμεΑ, θα περίμενε κανείς ότι οι εθνικές βιβλιοθήκες θα δήλωναν αυξημένη προσέλευση των ΑμεΑ στο χώρο τους και αυξημένη χρήση των υπηρεσιών τους τα τελευταία 5 χρόνια.

Το 27% των βιβλιοθηκών θεωρεί ότι ο αριθμός των ΑμεΑ έχει αυξηθεί, ισοψηφώντας με το 27% εκείνων που πιστεύουν το αντίθετο. Αυτό είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικό διότι βασισμένοι στη μικρή παρουσία των ΑμεΑ στο χώρο των βιβλιοθηκών, οι διευθυντές τους βρίσκουν άλλοθι και δικαιολογία ώστε να μην προβαίνουν σε προσαρμογές ή αναβαθμίσεις του εξοπλισμού και των υπηρεσιών τους. Επίσης, δεν μπορούν να δικαιολογήσουν επιπρόσθετες δαπάνες, υπηρεσίες και τεχνολογίες όταν τα στατιστικά δείχνουν ότι τα ΑμεΑ αποτελούν μειονότητα. Σε γενικές γραμμές, το ποσοστό των χρηστών με αναπηρία αποτελεί πάντα ένα μικρό κομμάτι του συνολικού αριθμού των χρηστών (παραδείγματος χάρη στην εθνική βιβλιοθήκη της Τσεχίας, μεταξύ των 30.000 εγγεγραμμένων χρηστών, τα ΑμεΑ είναι ελάχιστα).

Ακόμη και οι βιβλιοθήκες εκείνες που ανέφεραν κάποια αύξηση τα τελευταία 5 χρόνια (π.χ. Ουγκάντα, Ζηλανδία, κ.ά.), πάλι δεν κάνουν λόγο για κάποια ουσιαστική αύξηση. Μόνο η εθνική βιβλιοθήκη της Πορτογαλίας έκανε λόγο για αξιοσημείωτη άνοδο. Βέβαια κατά πόσο έγκυρη και αξιόπιστη είναι η απάντηση του προσωπικού στα στατιστικά χρήσης των ΑμεΑ δεν είναι γνωστό διότι πολλές δεν κρατούν καν στατιστικά χρήσης και απαντούν υποθετικά ή σε γενικές γραμμές, όπως η εθνική βιβλιοθήκη της Ιαπωνίας η οποία απάντησε πως ο αριθμός των ΑμεΑ δεν έχει αυξηθεί, χωρίς όμως να κρατά η ίδια στατιστικά.

Ο υποστηρικτικός εξοπλισμός που δήλωσαν πως παρέχουν οι συμμετέχουσες βιβλιοθήκες είναι κατανεμημένος ως εξής:

Πίνακας II: ΥΤ που συναντώνται στις εθνικές βιβλιοθήκες

Τι είδους υποστηρικτικές συσκευές ή υπηρεσίες παρέχει η βιβλιοθήκη;

Βιβλία braille
Αριθμός βιβλιοθηκών: 5

Ομιλούντα‐Ηχοβιβλία
Αριθμός βιβλιοθηκών: 7

Αναγνώστες οθόνης
Αριθμός βιβλιοθηκών: 4

Προσβάσιμοι σταθμοί εργασίας
Αριθμός βιβλιοθηκών: 4

Εναλλακτικά πληκτρολόγια
Αριθμός βιβλιοθηκών: 2

Διανομή Υπηρεσιών Εκτός Βιβλιοθήκης (Outreach services)
Αριθμός βιβλιοθηκών: 1

Εξ αποστάσεως πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς πόρους
Αριθμός βιβλιοθηκών: 1

Συνθέτης φωνής
Αριθμός βιβλιοθηκών: 2

CCTV
Αριθμός βιβλιοθηκών: 1

OCR συστήματα
Αριθμός βιβλιοθηκών: 2

Δανεισμός υλικού εναλλακτικής μορφής
Αριθμός βιβλιοθηκών: 1

Ράμπα
Αριθμός βιβλιοθηκών: 1

Εκτυπωτές Braille
Αριθμός βιβλιοθηκών: 1

Από τον παραπάνω πίνακα (Πίνακας II) διαπιστώνει κανείς πως τα ομιλούντα βιβλία είναι ιδιαίτερα δημοφιλή και μετά ακολουθούν τα braille. Όσον αφορά τον ευρύτερα χρησιμοποιούμενο εξοπλισμό των βιβλιοθηκών που συμμετείχαν, η πλειονότητα ανέφερε:

• Τα κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης (CCTV)
• Τα OCR συστήματα
• Τις ιχνόσφαιρες
• Τα μεγάλα πληκτρολόγια
• Τις ράμπες

και γενικότερα τον εξοπλισμό ανάγνωσης.

Παρόλο που υπάρχει τεράστια ποικιλία στις ΥΤ, από χαμηλής μέχρι υψηλής τεχνολογικής στάθμης, από τον παραπάνω πίνακα με τον υποστηρικτικό εξοπλισμό που παρέχουν οι εθνικές βιβλιοθήκες, διαπιστώνει κανείς πως διαθέτουν τις περισσότερο συνήθεις και κοινές τεχνολογίες, συνήθως μεσαίας τεχνολογικής στάθμης (και όχι ποικιλία).

Εξαίρεση αποτελεί η Βρετανική Βιβλιοθήκη η οποία παρέχει προσβάσιμους σταθμούς εργασίας εξοπλισμένους με αναγνώστες οθόνης, συνθέτες φωνής, συστήματα οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων, λογισμικό και πινακίδα braille, εναλλακτικά πληκτρολόγια και ποντίκια. Επιπλέον, παρέχει μεγεθυντές για παλαιό ή εύθραυστο υλικό (όπως χειρόγραφα) και προσωπικό που διαβάζει στους χρήστες. Η Βρετανική Βιβλιοθήκη επιδιώκει μια προ‐ενεργητική πολιτική για τις ΥΤ, γι’ αυτό και διαθέτει την ομάδα “Disability Action Group”, η οποία διερευνά για νέες και βελτιωμένες ΥΤ και στη συνέχεια προβαίνει σε αγορά αυτών.

Το 72% των βιβλιοθηκών δεν διαθέτει ξεχωριστό προϋπολογισμό για την προμήθεια ΥΤ Οι περισσότερες βιβλιοθήκες αντλούν τα χρήματα για τις ΥΤ από τον ετήσιο προϋπολογισμό τους, που είναι κρατικής φύσεως. Οι ΥΤ εντάσσονται συνήθως στον προϋπολογισμό που αφορά το γενικότερο εξοπλισμό της βιβλιοθήκης ή τον εξοπλισμό των τεχνολογιών της πληροφορίας. Άλλες πάλι είναι αυτονόητο να μην έχουν τέτοιο προϋπολογισμό από τη στιγμή που δεν διαθέτουν ΥΤ. Μόνο το 14% διαθέτει ξεχωριστό προϋπολογισμό για τις ΥΤ, ο οποίος αντλείται από άλλες πηγές (π.χ. το Υπουργείο Πολιτιστικών Υποθέσεων). Σε κάποιες μάλιστα βιβλιοθήκες που υπάρχουν υπηρεσίες αποκλειστικά για ΑμεΑ (π.χ. η Υπηρεσία Εντυπο‐Αναπηριών στην εθνική βιβλιοθήκη της Νέας Ζηλανδίας), κάθε τέτοια υπηρεσία έχει τον δικό της προϋπολογισμό.

Στο ερώτημα βάσει ποιων κριτηρίων επιλέγει η βιβλιοθήκη τις κατάλληλες ΥΤ, το 57% των βιβλιοθηκών επέλεξε να μην απαντήσει, προφανώς γιατί πολλές εξ αυτών δεν διαθέτουν μεθόδους επιλογής και κριτήρια αξιολόγησης των κατάλληλων ΥΤ. Το 7% επιλέγει υποστηρικτικές συσκευές με γνώμονα τις ανάγκες των χρηστών και το 29% σύμφωνα με τις ανάγκες των χρηστών και το κόστος του εξοπλισμού. Τέλος, ένα 7% των βιβλιοθηκών δήλωσε πως δεν διαθέτει καθόλου κριτήρια επιλογής, χωρίς όμως να προσδιορίσει πώς ακριβώς αγοράζει τις ΥΤ.

Το κατά πόσο η εθνική βιβλιοθήκη κάθε χώρας αγοράζει από τοπικούς ή διεθνείς προμηθευτές εξαρτάται από την οικονομική ευρωστία της χώρας και από το μέγεθος της αγοράς της σε ΥΤ. Παραδείγματος χάρη, σε μια χώρα όπως η Ουγκάντα είναι απίθανο η βιβλιοθήκη να αγοράζει υποστηρικτικό εξοπλισμό από τοπικούς προμηθευτές, από την στιγμή που δεν υφίσταται καν αγορά υποστηρικτικών τεχνολογιών. Το 25% των βιβλιοθηκών αγοράζει τις ΥΤ από τοπικούς προμηθευτές (π.χ. η εθνική βιβλιοθήκη της Πορτογαλίας αγοράζει από Πορτογαλικές επιχειρήσεις), χωρίς όμως να διευκρινίσουν το λόγο (π.χ. μπορεί να θέλουν να υποστηρίξουν την τοπική οικονομία και αγορά ή μπορεί να είναι πιο εύκολη η υποστήριξη όταν ο προμηθευτής βρίσκεται στην ίδια χώρα, κ.ά.) ενώ το 19% προτιμά ένα συνδυασμό τοπικών και διεθνών προμηθευτών. Τέλος, το 13% δεν αγοράζει ΥΤ από κανέναν.

Το προσωπικό των βιβλιοθηκών που συμμετείχαν στην έρευνα (εκτός από 2‐3 βιβλιοθήκες που δεν έχουν ενημερωθεί ποτέ για τις ΥΤ), ενημερώνεται για τον υποστηρικτικό εξοπλισμό για ΑμεΑ μέσω καταλόγων, επαγγελματικής βιβλιογραφίας, επισκέψεων σε οργανισμούς, μέσα από λίστες συζητήσεων, σεμινάρια, ιστοσελίδες, υλικό διεθνών βιβλιοθηκονομικών οργανισμών, ευρωπαϊκά προγράμματα, εφημερίδες, τηλεόραση, βιβλία, άρθρα περιοδικών, εργαστήρια, κ.ο.κ.

Στο ερώτημα κατά πόσο οι χρήστες με αναπηρία είναι ευχαριστημένοι ή όχι από τις ΥΤ στο χώρο των εθνικών βιβλιοθηκών, αν παραπονιούνται ή αν εξοικειώνονται εύκολα με τη χρήση τους, διαπιστώνεται πως σε γενικές γραμμές είναι ευχαριστημένοι (ιδιαίτερα όταν πρόκειται για δωρεάν υπηρεσίες). Βέβαια η απάντηση σε αυτό το ερώτημα εξαρτάται από τη χρήση των ΥΤ διότι γενικά δεν γίνεται ευρεία χρήση ώστε να διαπιστωθούν παράπονα εκ μέρους των χρηστών. Παραδείγματος χάρη, το προσωπικό της εθνικής βιβλιοθήκης στο Τόκυο δεν έχει ακούσει παράπονα για τεχνικά προβλήματα, εφόσον δεν διαθέτει και πολλές υποστηρικτικές συσκευές για να προκύψουν τέτοια. Το ίδιο ισχύει και στην εθνική βιβλιοθήκης της Μαλαισίας όπου η χρήση των τεχνολογιών είναι ελάχιστη στη βιβλιοθήκη, επειδή τα ΑμεΑ προτιμούν να πάνε κάπου αλλού, σε ένα περιβάλλον πιο κατάλληλο για αυτά (όπως η Μαλαισιανή Ένωση Τυφλών), με επαρκείς εγκαταστάσεις και συλλογές. Το σίγουρο είναι πως όσο ευχαριστημένα και να είναι τα ΑμεΑ, πάντα θα ζητούν περισσότερες ειδικές υπηρεσίες βιβλιοθηκών διότι αυτές θα ωχριούν πάντα σε σχέση με αυτές των αρτιμελών. Επιπλέον, τα ΑμεΑ δεν συνηθίζουν πάντα εύκολα τις ΥΤ, γι’ αυτό καλό είναι οι βιβλιοθήκες να εκπαιδεύουν τους χρήστες τους πριν τις χρησιμοποιήσουν.

Αισίως το 60% πιστεύει πως η χρήση των ΥΤ θα αυξηθεί τα επόμενα 5 χρόνια λόγω γήρανσης του πληθυσμού, αυξημένης ενημέρωσης των ΑμεΑ, περισσοτέρων υπηρεσιών διανομής υλικού σε νοσοκομεία και εξαιτίας των ραγδαίων αλλαγών της τεχνολογίας. Η εστίαση στα αναπηρικά ζητήματα και η ενίσχυση της νομοθεσίας υπέρ τους επιτρέπει την ολοένα περισσότερο εμπλοκή των ΑμεΑ στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή. Γενικότερα, θα υπάρξει περισσότερη ενημέρωση και προώθηση των υπηρεσιών και τα πλεονεκτήματα των ηχοβιβλίων για τα ΑμεΑ αλλά και για τους αρτιμελείς, θα γίνονται ολοένα και πιο γνωστά καθώς θα υποστηρίζονται από καλύτερες τεχνολογίες. Υπάρχει όμως και εκείνο το 13% που θεωρεί πως δεν θα υπάρξει αύξηση των ΥΤ και πως τα ΑμεΑ θα χρησιμοποιούν πολύ πιο εύκολα και άνετα τις ΥΤ από το σπίτι τους παρά μεταβαίνοντας στο χώρο της βιβλιοθήκης.

Το 33% των βιβλιοθηκών πιστεύει πως η παρουσία του επαγγελματία ΥΤ στο χώρο της βιβλιοθήκης μελλοντικά θα αποτελέσει πραγματικότητα, χωρίς όμως να γνωρίζει πότε ακριβώς θα γίνει αυτό. Όσο πιο πολλοί άνθρωποι συνειδητοποιούν τα πλεονεκτήματα της χρήσης των ηχοβιβλίων και των λοιπών ΥΤ, τόσο θα αυξάνεται και η παρουσία αυτών των επαγγελματιών στις βιβλιοθήκες. Ακόμη όμως και αν αυτό δεν γίνει, το σίγουρο είναι πως το προσωπικό πρέπει να είναι πολύ περισσότερο εκπαιδευμένο στην εξυπηρέτηση των ΑμεΑ από ότι είναι σήμερα. Η απασχόληση επαγγελματιών ΥΤ είναι ένας πιθανός τρόπος να καταστήσει κανείς μια βιβλιοθήκη και τις συλλογές της πιο προσβάσιμες στα ΑμεΑ. Το 20% όμως θεωρεί ότι αυτό δεν θα γίνει ποτέ διότι κάτι τέτοιο ακούγεται πολύ ακριβό, ιδιαίτερα σε περιόδους περικοπών στο προσωπικό των βιβλιοθηκών.

Κατόπιν επικοινωνίας (μέσω e‐mail) με την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (στις 13/07/04), το προσωπικό της δήλωσε πως δεν διέθετε καμία πολιτική που να ορίζει και να περιγράφει ειδικές υπηρεσίες για ΑμεΑ, όπως και δεν είχε προβλέψει καμία ειδική προδιαγραφή για την καλύτερη εξυπηρέτησή τους (π.χ. ράμπες, ειδική σήμανση, κ.ά.). Δεν διέθετε βιβλιοθηκονόμο ειδικευμένο στην εξυπηρέτηση των ΑμεΑ (π.χ. να γνωρίζει τη νοηματική), αν και διεξάγεται επιμόρφωση του προσωπικού για την εκμάθηση εξυπηρέτησης των ΑμεΑ. Επίσης, δεν παρέχει υλικό σε ΑμεΑ μέσω διαδανεισμού, δεν υπάρχουν εθελοντές για την παραγωγή βιβλίων αλλά ούτε και ειδικοί χώροι φιλοξενίας των ΑμεΑ. Η βιβλιοθήκη δεν λαμβάνει κανένα κατάλογο προκειμένου να ενημερωθεί για τα αναπηρικά ζητήματα και η ιστοσελίδα της δεν συμμορφώνεται με τα ισχύοντα πρότυπα προσβασιμότητας. Τέλος, η μοναδική βοήθεια που παρέχει η συγκεκριμένη βιβλιοθήκη είναι στη φωτοτύπηση και εξυπηρέτηση μέσω τηλεφώνου.

Συνοψίζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας των εθνικών βιβλιοθηκών, συνειδητοποιεί κανείς πως τα ΑμεΑ αποτελούν μειονότητα στο χώρο αυτό. Παρόλο που η πλειονότητα των εθνικών βιβλιοθηκών εξυπηρετεί άτομα με ποικίλα είδη αναπηρίας, δεν έχει υπάρξει αξιόλογη αύξηση αυτών των χρηστών τα τελευταία 5 χρόνια. Γι’ αυτό και οι περισσότερες βιβλιοθήκες δεν τηρούν στατιστικά στοιχεία χρήσης τους από αυτές τις ομάδες. Σίγουρα οι τίτλοι εναλλακτικής μορφής ωχριούν έναντι αυτών της συμβατικής και ο υποστηρικτικός εξοπλισμός που διαθέτουν είναι από χαμηλής μέχρι το πολύ μεσαίας τεχνολογικής στάθμης. Μάλιστα, οι περισσότερες βιβλιοθήκες αντλούν τα χρήματα για την αγορά τέτοιων συσκευών από τον ετήσιο προϋπολογισμό τους και δεν προβλέπουν καν ειδικό εξοπλισμό για την αγορά των ΥΤ.

Τέλος, ανεξαρτήτως της κατηγορίας στην οποία ανήκει κάθε βιβλιοθήκη (ακαδημαϊκή, δημόσια, σχολική, κτλ), σημαντικός παράγοντας είναι και το μέγεθος της βιβλιοθήκης (αριθμός τίτλων, χρηστών, προϋπολογισμού, κτιριακών εγκαταστάσεων που να επιτρέπουν τη φιλοξενία ΑμεΑ και ΥΤ). Παραδείγματος χάρη, μικρές βιβλιοθήκες, λόγω του περιορισμένου αριθμού χρηστών με αναπηρία, δεν μπορούν να ξοδεύουν τεράστια ποσά για ΥΤ ή για οποιαδήποτε αίτημα των ΑμεΑ. Το πλεονέκτημά τους ωστόσο είναι πως το μέγεθός τους και ο μικρός αριθμός των χρηστών τους τις βοηθά να γνωρίζουν άμεσα τους χρήστες τους (και τις αναπηρίες τους) και συνεπώς να ανταποκρίνονται πιο ικανοποιητικά στις ανάγκες τους. Από την άλλη πλευρά, οι μεγαλύτερες βιβλιοθήκες ναι μεν διαθέτουν περισσότερους πόρους για την ανάπτυξη σύγχρονων υπηρεσιών (π.χ. ΥΤ τελευταίας τεχνολογίας, κτλ) αλλά στερούνται της άμεσης, προσωπικής επαφής με τον χρήστη και την αναπηρία του. Ως προς τις ψηφιακές βιβλιοθήκες, λόγω της πρόσφατης εμφάνισής τους, η έρευνα για την προσβασιμότητα του περιεχομένου τους και τη χρήση τους από ΑμεΑ είναι μηδαμινή. Παρόλα αυτά αντιμετωπίζουν τα προβλήματα των τυφλών ατόμων με ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε ερευνητικό επίπεδο ακόμη. Η προσβασιμότητα δεν μπορεί πια να αντιμετωπίζεται ως κάτι το περιθωριακό κατά την ανάπτυξη μιας ψηφιακής βιβλιοθήκης. Η δημιουργία μιας παγκόσμιας, ψηφιακής βιβλιοθήκη για άτομα με εντυπο‐αναπηρίες αποτελεί ένα από τα πιο ελκυστικά προβλήματα καθώς η μετάβαση σε νέες ψηφιακές μορφές αποτελεί ούτως ή άλλως πρόκληση για οποιοδήποτε σύστημα βιβλιοθήκης (Mates, 2004).