Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διδακτορική διατριβή τής Άννας Κουλικούρδη με θέμα «Πληροφοριακή Συμπεριφορά των Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες σε Περιβάλλον Βιβλιοθηκών». Τριακοστό μέρος (Κεφάλαιο ένατο: Βιβλιοθήκες & η Σχέση τους με τα ΑμεΑ & τις ΥΤ - Ο χώρος πληροφόρησης σχετικά με τα ΑμεΑ από τη δεκαετία του 80 μέχρι σήμερα).

Ο χώρος πληροφόρησης σχετικά με τα ΑμεΑ από τη δεκαετία του 80 μέχρι σήμερα

Αν ρωτούσε κανείς τι θα μπορούσαν να κάνουν οι βιβλιοθήκες για τα ΑμεΑ είκοσι χρόνια πριν και τι σήμερα, θα υπήρχε πολύ μεγάλη διαφορά στις απαντήσεις. Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχουν γίνει αξιοσημείωτες αλλαγές στο χώρο των δικαιωμάτων των ΑμεΑ, που έχουν επιφέρει ανάλογες αλλαγές στο σενάριο της πληροφόρησης. “Το σκηνικό των υπηρεσιών πληροφόρησης για τα ΑμεΑ αλλάζει” (Wright & Davie, 1983). Η πληροφοριακή έκρηξη στη δεκαετία του ΄80 και η άφιξη των τεχνολογιών της πληροφορίας στη δεκαετία του ΄90 έχουν αλλάξει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο η πληροφορία αναζητείται, ανακτάται και διανέμεται. Αυτές οι αλλαγές σε συνδυασμό με τη διεκδίκηση των ΑμεΑ για ίσες ευκαιρίες έχουν θέσει νέες προκλήσεις στις βιβλιοθήκες για τα ΑμεΑ. Αυτό που δέκα χρόνια πριν έμοιαζε το μέγιστο, σήμερα φαντάζει ως το ελάχιστο που μπορούν να κάνουν οι βιβλιοθήκες.

Η εξυπηρέτηση της περιθωριοποιημένης ομάδας των ΑμεΑ πάντοτε εξεταζόταν από την οπτική γωνία της φιλευσπλαχνίας με αποτέλεσμα οι υπηρεσίες των βιβλιοθηκών να μην είναι ρυθμισμένες ούτε κατά το ελάχιστο για να ικανοποιούν τις ανάγκες τους ή να τους προσφέρουν μια ποιότητα ζωής όσο το δυνατόν πλησιέστερη προς εκείνη των αρτιμελών. Η προσφορά υπηρεσιών σε ΑμεΑ είναι ένα θέμα που οι βιβλιοθήκες δεν είχαν προσεγγίσει επαρκώς, καθώς τέτοιου είδους υπηρεσίες περιορίζονταν στην εξυπηρέτηση ορισμένων αναπηριών ή μόνο στην εύρεση ράμπας ή μιας θέσης στάθμευσης στα κτίρια των βιβλιοθηκών, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την επίπλωση, τον εξοπλισμό ή τις κατάλληλες συλλογές.

Το 1985 “λίγες βιβλιοθήκες είχαν εντοπίσει τους τυφλούς ως μια συγκεκριμένη ομάδα ανάμεσα στα ΑμεΑ γενικά. Ο ρόλος για τις περισσότερες βιβλιοθήκες ήταν αυτός της παραπομπής σε άλλους παροχείς υπηρεσιών στο χώρο της κοινωνικής πρόνοιας” (Craddock, 1985).

Πιο αναλυτικά, παλαιότερα όπου οι υπολογιστές, το λογισμικό, κτλ ήταν δαπανηρά και πριν ακόμη θεσπιστούν νόμοι υπέρ των ΑμεΑ, η πιο κοινή λύση την οποία ενστερνίζονταν οι βιβλιοθήκες, όταν τις προσέγγιζαν εντυπο‐ανάπηροι για να βρουν πληροφορίες, ήταν να τους παραπέμπουν σε “ειδικές βιβλιοθήκες” π.χ. τη National Library Services for the Blind and Physically Handicapped ή το Recordings for the Blind and Dyslexic. Η επόμενη αντίδραση ήταν να ρωτάνε το χρήστη “γιατί δεν ζητάτε από ένα φίλο ή γείτονα σας να σας διαβάσει το υλικό” (Mates, 2000). Η παραπομπή βέβαια των χρηστών στις ειδικές βιβλιοθήκες, μιας και οι ίδιοι οι βιβλιοθηκονόμοι δεν μπορούσαν να τους βοηθήσουν, μπορεί να ήταν πραγματικά επαινετή αλλά ταυτόχρονα και πολύ περιοριστική. Παρόλα αυτά ακόμη και σήμερα που η τεχνολογία έχει γίνει ευκολότερα διαθέσιμη, πιο χρηστική και φθηνή, πολλές βιβλιοθήκες συνεχίζουν να ακολουθούν αυτή την “referral” προσέγγιση.

Το 1996 ο Heery αναφέρει πως “η ανεπαρκής φυσική πρόσβαση δεν αποτελεί λόγο για τα ινστιτούτα ή τις βιβλιοθήκες τους να μην παρέχουν υπηρεσίες σε ΦμεΑ” και προτείνει πρακτικούς τρόπους με τους οποίους η βιβλιοθήκη μπορεί να ανταποκριθεί π.χ. ορισμό ενός ειδικού από το προσωπικό, επιμόρφωση, συνεργασία με άλλους φορείς, κ.ά. (Heery, 1996). Όλες αυτές οι ιδέες, έντεκα χρόνια αργότερα, παραμένουν σχετικές αλλά φαντάζουν ελάχιστες για μια επαρκή ανταπόκριση στις ανάγκες των ΑμεΑ.

Μετά τη θέσπιση του ADA, στις ΗΠΑ υπήρξαν βελτιώσεις σε υπηρεσίες βιβλιοθηκών και προγράμματα με τη βοήθεια νέων εργαλείων και τεχνολογιών. Ουσιαστικά το ADA παρακίνησε βιβλιοθήκες σε όλες τις ΗΠΑ να αξιολογήσουν τις εγκαταστάσεις και υπηρεσίες τους για χρήστες με αναπηρία. Βέβαια, πολλές βιβλιοθήκες υιοθέτησαν γρήγορα νέες ΥΤ χωρίς όμως να λαμβάνουν υπόψη τους χρήστες (Quezada, 2003). Γι’ αυτό παρόλο που υπάρχει νομοθεσία εδώ και χρόνια που απαιτεί το σχεδιασμό προσβάσιμων υπηρεσιών εκ μέρους των δημόσιων φορέων, οι βιβλιοθηκονόμοι χρειάζονται ακόμη καθοδήγηση για το σχεδιασμό των υπηρεσιών τους.

Στο παρελθόν οι βιβλιοθήκες εξυπηρετούσαν κυρίως σωματικά ακέραιους χρήστες. Τα τελευταία όμως χρόνια έχουν αρχίσει να δείχνουν ευαισθησία και να μεριμνούν ώστε η πληροφορία να γίνεται προσιτή και εύκολα προσβάσιμη και στις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες. Πολλές συμβατικές βιβλιοθήκες έχουν ανοίξει τους χώρους τους και τους έχουν μετατρέψει σε προσβάσιμους και λειτουργικούς για ΑμεΑ. Μεγάλες συλλογές βιβλιοθηκών είναι πια προσβάσιμες ενώ τα ηλεκτρονικά μέσα εξαλείφουν πολλά εμπόδια που έθεταν οι φυσικές απαιτήσεις συγκεκριμένων υλικών (π.χ. εγκυκλοπαίδειες με πολλούς τόμους ή δελτιοκατάλογοι με βαριά συρτάρια που δεν μπορούσαν να τα φτάσουν τα ΑμεΑ). Η τρέχουσα τεχνολογία έχει επεκτείνει κατά πολύ τις δυνατότητες πρόσβασης των ΑμεΑ, τα έχει κάνει περισσότερο ανεξάρτητα ως προς την πρόσβαση στην πληροφορία και έχει μειώσει το κόστος των ΥΤ, καθιστώντας τις ευκολότερα διαθέσιμες στις βιβλιοθήκες.