Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διδακτορική διατριβή τής Άννας Κουλικούρδη με θέμα «Πληροφοριακή Συμπεριφορά των Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες σε Περιβάλλον Βιβλιοθηκών». Εικοστό δεύτερο μέρος (Κεφάλαιο πέμπτο: Διεθνής Πραγματικότητα - Ηγετικές βιβλιοθήκες και φορείς στο χώρο πληροφόρησης των ΑμεΑ).

Στη συνέχεια ακολουθούν συνοπτικά ηγετικές βιβλιοθήκες και φορείς στο χώρο πληροφόρησης των ΑμεΑ, οι οποίοι μπορούν να αποτελέσουν υπόδειγμα για ανάλογες προσπάθειες.

National Library Service for the Blind and Physically Handicapped (NLS) of Library of Congress

1. Η Εθνική Υπηρεσία Βιβλιοθήκης (NLS) της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσσου αποτελεί τον ηγέτη στον τομέα των ακουστικών βιβλίων. Ξοδεύει 120.000.000€ το χρόνο για την εγγραφή βιβλίων σε κασέτες και διαθέτει περισσότερα από 500.000 κασετόφωνα. H NLS ήταν η πρώτη βιβλιοθήκη που έλαβε την πρωτοβουλία για την ανάπτυξη ενός συλλογικού καταλόγου υλικού εναλλακτικής μορφής, πρώτα σε μικροφίς και στη συνέχεια σε CD‐ROM και online (Kavanagh & Moodie, 1998).

2. Επειδή τα ψηφιακά ομιλούντα βιβλία αναμένεται να απαρχαιώσουν τα βιβλία σε κασέτες, η NLS έχει εγκαταστήσει ένα στούντιο ψηφιακών ηχογραφήσεων, όπου το 2000 παρήγαγε το πρώτο της ψηφιακό ομιλούν βιβλίο (Williams, 2000). Το σχέδιο της είναι να αντικαταστήσει πλήρως τις εκατοντάδες χιλιάδες κασέτες που χρησιμοποιούσαν μέχρι τώρα τα άτομα με αναπηρία όρασης με τα αντίστοιχα ψηφιακά ομιλούντα βιβλία. Επίσης, εκτός από το συμβατικό υλικό braille, η NLS παρέχει πρόσβαση σε περισσότερα από 2.700 ηλεκτρονικά βιβλία braille στο Διαδίκτυο, με την προοπτική να αυξήσει τον αριθμό αυτό κατά πολλές εκατοντάδες στο μέλλον.

3. Η NLS για να ελέγξει το κόστος της τεχνικής αυτής απαρχαίωσης και να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των χρηστών και χορηγών της, ξεκίνησε να αντικαθιστά το υπάρχον αναλογικό σύστημα με το αντίστοιχο ψηφιακό σε ένα χρονικό ορίζοντα των 10 ετών.


Recording for the Blind & Dyslexic (RFB&D)

1. Το RFB&D είναι ένας εθνικός, μη κερδοσκοπικός οργανισμός που παρέχει εκπαιδευτικά και επαγγελματικά βιβλία σε προσβάσιμες μορφές για τα ΑμεΑ.

2. Εξυπηρετεί πάνω από 80.000 ενεργά μέλη και η βιβλιοθήκη του περιέχει περισσότερους από 80.000 τίτλους σε ήχο, με ένα συμπλήρωμα των 1.000 τίτλων σε μορφή ηλεκτρονικού κειμένου (e‐text).

3. Το 1996 το RFB&D ξεκίνησε το “Digital Audio Program”, στο πλαίσιο του οποίου παρήγαγε αρκετά ομιλούντα βιβλία σε μορφή cd‐rom. Αποτελέσματα ερευνητικών προγραμμάτων και προσπαθειών του RFB&D αναφέρουν ότι οι μαθητές βρίσκουν τη χρησιμότητα των ψηφιακών ομιλούντων βιβλίων κατά μακράν καλύτερη από οποιαδήποτε άλλη μορφή προσβάσιμου κειμένου που έχουν χρησιμοποιήσει μέχρι τώρα.

4. Ο επόμενος στόχος του RFB&D είναι να ανοίξει το δρόμο για τη μελλοντική διανομή προσβάσιμων σχολικών βιβλίων στη χώρα μέσω Διαδικτύου. Αναλυτικότερα, στοχεύει να ενσωματώσει στα ψηφιακά ομιλούντα βιβλία κάποιο τύπο υπηρεσίας διανομής μέσω του Διαδικτύου, η οποία θα επιτρέπει στους μαθητές που βρίσκονται σε οποιαδήποτε περιοχή να κάνουν log on και να διαβάζουν προσβάσιμα βιβλία οποτεδήποτε θέλουν. Ωστόσο, επειδή τα αρχεία των ψηφιακών ομιλούντων βιβλίων είναι πολύ μεγάλα, μπορεί να χρειαστεί ακόμη χρόνος προτού αυτή η διασύνδεση μέσω Διαδικτύου αποτελέσει πραγματικότητα. Σίγουρα όμως για τους μαθητές και ερευνητές με αναπηρία, είναι ενθαρρυντικό να γνωρίζουν ότι αυτή η πραγματικότητα είναι πιο κοντά από ποτέ (Noble, 2001).

Talking Newspaper Association (TNAUK)

1. Η Ένωση Ομιλουσών Εφημερίδων ιδρύθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1974 για να ενώσει όλες τις τοπικές ομιλούσες εφημερίδες. Αξίζει να σημειωθεί εδώ πως η πρώτη ομιλούσα εφημερίδα ξεκίνησε από τον Ronald Sturt το 1969 στο Κολέγιο Βιβλιοθηκονομίας της Ουαλλίας, στο Aberystwyth (McLachlan, 1997).

2. Σήμερα υπάρχουν περίπου 530 ομιλούσες εφημερίδες (κάποιες τοπικού ενδιαφέροντος και κάποιες ημερήσιες εφημερίδες ευρείας κυκλοφορίας) που βοηθούν 250.000 άτομα να ενημερώνονται για την επικαιρότητα. Η TNAUK διευθύνει μια εθνική υπηρεσία με περισσότερα από 17.000 μέλη και διανέμει 6.000 κασέτες την ημέρα. Η συμμετοχή στην TNAUK κοστίζει 20 λίρες‐στερλίνες Αγγλίας το χρόνο και αφορά τη συνδρομή σε όλα τα περιοδικά και εφημερίδες.

3. Στα τέλη του 1995, η TNAUK ξεκίνησε τη διανομή ηλεκτρονικών δημοσιευμάτων όπου περισσότερες από 50 εφημερίδες (HiFi News, Gramophone, New Scientist, Broadcasting Guides, The Economist, Daily Mirror, Financial Times, κ.ά.) και περιοδικά διανέμονται ως ηλεκτρονικά κείμενα είτε σε IBM συμβατές δισκέτες υπολογιστών είτε μέσω e‐mail, κτλ. Κατά μέσο όρο, πάνω από 900 δισκέτες την εβδομάδα αποστέλλονται σε 500 περίπου χρήστες και περισσότεροι από 100 άτομα λαμβάνουν δημοσιεύματα μέσω e‐mail. Ωστόσο υπάρχουν πολλά ΑμεΑ που αγνοούν ακόμη αυτή την υπηρεσία.

Canadian National Institute for the Blind (CNIB)

1. Το Εθνικό Καναδικό Ινστιτούτο για Τυφλούς είναι ένας ιδιωτικός, φιλανθρωπικά χρηματοδοτούμενος οργανισμός που το 2009 συμπληρώνει τα 91 χρόνια λειτουργίας του.

2. Μία από τις σημαντικότερες υπηρεσίες που παρέχει είναι η βιβλιοθήκη του και οι υπηρεσίες μεταγραφής‐ηχογράφησης. Η Βιβλιοθήκη του CNIB, χωρίς να λαμβάνει καμία χρηματοδότηση από την κυβέρνηση του Καναδά, παρέχει μια εθνική υπηρεσία παραγγελίας και αποστολής βιβλίων ταχυδρομικώς για περισσότερους από 16.000 εγγεγραμμένους χρήστες (Kavanagh, 1994). Διαθέτει περισσότερους από 50.000 τίτλους σε ήχο και braille στα Γαλλικά και Αγγλικά, περιλαμβάνοντας και μουσικές παρτιτούρες. Είναι επίσης ο μεγαλύτερος παραγωγός βιβλίων και τεκμηρίων εναλλακτικής μορφής για περισσότερες από 450 υπηρεσίες, περιλαμβάνοντας κυβερνήσεις, βιβλιοθήκες, επιχειρήσεις, φορείς εκπαίδευσης, κάνοντας αυτόν τον ασυνήθιστο συνδυασμό του εκδότη και της βιβλιοθήκης πραγματικότητα.

3. Η βιβλιοθήκη του CNIB τον Οκτώβριο του 1999 ξεκίνησε το “VISUNET: CANADA Partners Program”, ένα πρόγραμμα το οποίο παρέχει μια εικονική βιβλιοθήκη στα άτομα με αναπηρία όρασης του Καναδά, στην οποία μπορεί κανείς να έχει πρόσβαση από το σπίτι, το γραφείο ή την τοπική βιβλιοθήκη (Griebel, 2000). Το σύστημα της ψηφιακής βιβλιοθήκης του CNIB είναι το πιο προηγμένο στο είδος του. Πιο συγκεκριμένα, η Microsoft του Καναδά βοήθησε στην ανάπτυξη της αρχιτεκτονικής πλατφόρμας στην οποία στήθηκε η ψηφιακή βιβλιοθήκη, συνδυάζοντας μερικά από τα πιο πολύπλοκα και προχωρημένα συστήματα ψηφιακής πρόσβασης και αποθήκευσης παγκοσμίως μέσω του συστήματος IDLS (Integrated Digital Library System). Ένα τμήμα αυτής της ψηφιακής βιβλιοθήκης αποτελεί το “Children’s Discovery Portal”, το πρώτο παγκόσμιο portal Διαδικτύου για παιδιά τυφλά ή με μερική όραση.

Royal National Institute for Deaf People (RNID)

1. Το Βασιλικό Εθνικό Ινστιτούτο για Κωφούς διαθέτει τη μεγαλύτερη βιβλιοθήκη της Ευρώπης σε θέματα κώφωσης. Περιλαμβάνει περιοδικά, σχολικά βιβλία και ερευνητικές αναφορές για την κώφωση και τη θεραπεία ακουστικών προβλημάτων, βιβλία και περιοδικά για τη νοηματική γλώσσα και την κοινότητα των Κωφών, βιογραφίες Κωφών ανθρώπων, μυθιστορήματα για Κωφούς χαρακτήρες και παιδικά βιβλία για σχετικά θέματα. Οποιοσδήποτε μπορεί να χρησιμοποιήσει τη βιβλιοθήκη και να δανειστεί τα βιβλία μέσω διαδανεισμού. Η βιβλιοθήκη ανήκει στο RNID και τη διαχειρίζεται το University College London.

Επειδή μέχρι τώρα στην πλειονότητα της βιβλιογραφίας συνηθίζεται να αναφέρονται φορείς και προσπάθειες μόνο για άτομα με αναπηρία όρασης και στην παρούσα εργασία έχουν ήδη γίνει αρκετές αναφορές βιβλιοθηκών για αυτή την ομάδα (π.χ. CNIB), κρίθηκε χρήσιμο να φανούν και βιβλιοθήκες και φορείς με δραστηριότητα στο χώρο άλλων αναπηριών (π.χ. το RNID), όπως των ατόμων με αναπηρία ακοής και μαθησιακές δυσκολίες, οι οποίες είναι εξίσου σημαντικές αλλά όχι τόσο γνωστές ακόμη στο κοινό. Στη συνέχεια, ακολουθούν αλφαβητικά τα πιο γνωστά και αντιπροσωπευτικά ερευνητικά προγράμματα που έχουν υλοποιηθεί με σκοπό την καλύτερη πρόσβαση των ΑμεΑ σε υπηρεσίες πληροφόρησης, υλικό και συλλογές, συνοδευόμενα από συνοπτική περιγραφή τους.

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Cantate: Το Cantate (Computer Access to Notation and Text in Music Libraries) ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1995 και διήρκεσε 2 χρόνια. Συντονιστές του προγράμματος υπήρξαν το SVB, η δημόσια βιβλιοθήκη του Amsterdam, το Πανεπιστήμιο του Bradford και το Shylock Progetti. Στόχος του ήταν να ερευνήσει το επίπεδο των μουσικών βιβλιοθηκών και εκδοτών και να καταγράψει την έκταση στην οποία κωδικοποιείται η μουσική, ώστε να καταστήσει τη μουσική διαθέσιμη σε όλους, μέσα από οποιονδήποτε υπολογιστή συνδεδεμένο στο Διαδίκτυο.

DAISY: Το DAISY είναι λογισμικό που αναπτύχθηκε το 1993 από την Labyrinten Data AB για τη Σουηδική Βιβλιοθήκη Ομιλούντων και Braille Βιβλίων. Το Plextalk είναι ένα πρωτότυπο σύστημα αναπαραγωγής ομιλούντων βιβλίων, το οποίο αναπτύχθηκε από την Shinanokenshi Co. Ltd. Οι δυο αυτές πλευρές αποφάσισαν να συγχωνευτούν το 1995 για να ξεκινήσουν ένα διεθνές πρόγραμμα ανάπτυξης ενός ανοιχτού προτύπου για το σύστημα ομιλούντων βιβλίων της επόμενης γενιάς βασισμένο στο DAISY. Με αυτό το λογισμικό καθένας μπορεί να έχει πρόσβαση σε οποιοδήποτε μέρος του ομιλούντος βιβλίου, χρησιμοποιώντας πίνακες περιεχομένων, ευρετήρια και/ ή σελιδοποίηση. Υπεύθυνη του προγράμματος είναι η Κοινοπραξία DAISY, όπου μέχρι τον Μάιο του 2006 μέσα στη λίστα των εταίρων‐μελών της συγκαταλέγονταν ο Φάρος Τυφλών Ελλάδος, ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών και η βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Κύπρου. Ο εκτιμώμενος αριθμός τίτλων διαθέσιμων σε διάταξη DAISY μέχρι την 25η Μαΐου 2006 ήταν 143.400 (Kawamura, 2006).

eBraille: Πρόκειται για συνεργατικό πρόγραμμα, στο οποίο συμμετέχουν οι Duxbury Systems Inc., το CNIB και το APH και το οποίο στοχεύει στη διανομή braille μέσω Διαδικτύου. Το eBraille αναμένεται να φέρει επανάσταση διότι στις βιβλιοθήκες το συμβατικό braille δεν διανέμεται εύκολα λόγω χρόνου, χρημάτων και απαιτούμενης εκπαίδευσης.

Libraries for All (Σουηδία): Το πρόγραμμα αυτό απευθύνθηκε σε άτομα με δυσκολίες ανάγνωσης στη City Library του Gothenburg, αξιολόγησε τη συμπεριφορά τους και επεδίωξε να αυξήσει κατά 50% το ποσοστό των ΑμεΑ που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες των βιβλιοθηκών.

MIRACLE: Το MIRACLE (Music Information Resources Assisted Computer Library Exchange) στόχο είχε τη δημιουργία μιας παγκόσμιας εικονικής βιβλιοθήκης μουσικής braille για τους τυφλούς μουσικούς και ενός κεντρικού καταλόγου μουσικών συνθέσεων braille. Διήρκεσε δυο χρόνια (01/99‐01/01) και αναπτύχθηκε με την προοπτική οι τυφλοί μουσικοί ανά τον κόσμο να μπορούν να αναζητούν μουσική braille. Μια από τις αποστολές του προγράμματος ήταν η καταλογογράφηση, η ταξινόμηση, ο εναρμονισμός και η προτυποποίηση των βιβλιογραφικών πληροφοριών στα διασκορπισμένα αποθετήρια των βασικών προμηθευτών braille και μουσικών παρτιτούρων της Ευρώπης (Calvo, 2000). Συναφές με τα παραπάνω και σχετικό με μουσική είναι και το Talking Music project.

Multireader: Το πρόγραμμα Multireader (A Multimodal Multimedia Navigation and Reading System) ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2001 και έληξε τον Ιανουάριο του 2004. Η μεθοδολογία του αποτέλεσε ένα εξαίρετο παράδειγμα προσέγγισης “καθολικής σχεδίασης” με στόχο την κατανόηση των προβλημάτων πλοήγησης (π.χ. το φαινόμενο “lost in hyperspace”) και χρήσης μεγάλων πολυμεσικών τεκμηρίων, όπως τα ηλεκτρονικά βιβλία. Επίσης, ασχολήθηκε με τη σχεδίαση, την υλοποίηση και αξιολόγηση ενός πρωτότυπου ηλεκτρονικού συστήματος ανάγνωσης το οποίο θα καλύπτει τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία όρασης και τέλος, τη συμμετοχή στην ανάπτυξη προτύπων για τεχνολογίες ηλεκτρονικών βιβλίων και πολυμέσων υπό τους όρους χρηστικότητας και προσβασιμότητας.

NoVA: Το NoVΑ (Non‐Visual Access to the Digital Library) το οποίο έχει αναλάβει το CERLIM στο Manchester Metropolitan University, επεδίωξε να αυξήσει την κατανόηση για τη σειριακή αναζήτηση σε μη σειριακό ψηφιακό περιβάλλον βιβλιοθηκών, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάκτηση της πληροφορίας από άτομα με αναπηρία όρασης. Στο πλαίσιο του NoVA χρησιμοποιήθηκαν 20 άτομα με αναπηρία όρασης και 20 χωρίς, όπου έγινε συγκριτική ανάλυση μεταξύ τους. Το NoVA ουσιαστικά στηρίχθηκε στα αποτελέσματα της εργασίας του προγράμματος REVIEL.

REVIEL: Το πρόγραμμα REVIEL (Resources for Visually Impaired Users of the Electronic Library) ξεκίνησε το Φεβρουάριο του 1997, ολοκληρώθηκε στα τέλη Μαρτίου του 1999 και εξέτασε την τρέχουσα κατάσταση και το επίπεδο των προσπελάσιμων υπηρεσιών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Ηνωμένο Βασίλειο.

SEDODEL: Το SEDODEL (Secure Document Delivery for Blind and Partially Sighted People) ανέπτυξε ένα πιλοτικό, ασφαλές σύστημα διανομής τεκμηρίων για τυφλούς και μερικώς βλέποντες χρήστες και ανέδειξε τα δικαιώματά τους στην εκδοτική αλυσίδα. Τα μέλη του SEDODEL υπήρξαν το Πανεπιστήμιο του Bradford, η Βρετανική Βιβλιοθήκη, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το Εθνικό Βασιλικό Ινστιτούτο για Τυφλούς, η EURITIS SA, το INSERM (Γαλλία) και το Katholieke Universiteit Leuven (Βέλγιο).

TeDUB: Το TeDUB (Technical Drawings Understanding for the Blind) ξεκίνησε στην 1η Οκτωβρίου του 2001, χρηματοδοτούμενο από το IST Ερευνητικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διήρκεσε 3 χρόνια, συντονιζόμενο από το πανεπιστήμιο του Bremen και φορείς από Ολλανδία, Ιταλία, Γερμανία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο. Ο τυφλός στερείται της εποπτειακής αντιληπτικής ικανότητας και γι’ αυτό δεν μπορεί να αντιληφθεί βασικές έννοιες, όπως αυτή του σχήματος. Στόχος του TEDUB ήταν να αναπτύξει ένα σύστημα το οποίο θα παράγει αυτόματα περιγραφές συγκεκριμένων τάξεων γραφικών (διαγράμματα ηλεκτρονικών κυκλωμάτων, UML διαγράμματα και αρχιτεκτονικά σχέδια) και θα επιτρέπει την ανεξάρτητη σε αυτά πρόσβαση, επιδρώντας έτσι θετικά στους τομείς της εκπαίδευσης, της επιστήμης και της εργασίας.

Telebook: Επειδή η χρήση των υπολογιστών δεν είναι ακόμη διαδεδομένη εν αντιθέσει με το τηλέφωνο που είναι διαθέσιμο σε όλους, το Telebook (το 1994) επεδίωξε την πρόσβαση του χρήστη στον κατάλογο της βιβλιοθήκης μέσω τηλεφώνου. Το Διαδίκτυο θα συνδέεται στο κινητό τηλέφωνο και οι χρήστες του Telebook θα έχουν στη διάθεσή τους ένα κινητό κατάλογο, ο οποίος θα μπορεί να προσπελαστεί από οπουδήποτε και οποτεδήποτε (Cohen, 2000). Η ιδέα και η υλοποίηση του Telebook ανήκει στην Κεντρική Βιβλιοθήκη για Τυφλούς του Ισραήλ.

TESTLAB: Το TESTLAB (Testing Systems using Telematics for Library Access for Blind and visually handicapped readers) καθιέρωσε μια σειρά πρακτικών δοκιμασιών σε δημόσιες και ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες διαφορετικών Ευρωπαϊκών χωρών με κατάλληλα συστήματα τηλεματικής, μέσω των οποίων τα άτομα με αναπηρία όρασης θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση σε καταλόγους και ψηφιακά τεκμήρια προσαρμοσμένης μορφής. Συγκεκριμένα, κατά την περίοδο 1996‐1998 σε έντεκα βιβλιοθήκες τεσσάρων χωρών εγκαταστάθηκαν προσαρμοσμένοι σταθμοί εργασίας για να επιτρέπουν σε τυφλούς, κ.ά. να προσπελαύνουν καταλόγους, δίκτυα, βάσεις δεδομένων και ηλεκτρονικά τεκμήρια. Το πρόγραμμα στόχευε στη δημιουργία ενός κεντρικού καταλόγου προσβάσιμου υλικού πολλών βιβλιοθηκών και στην προσαρμογή υπαρχόντων OPACs για τυφλούς χρήστες. Στο πρόγραμμα αυτό συμμετείχαν η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, η Αυστρία, οι Κάτω Χώρες και η Ελλάδα.

Web‐4‐all: Το Web‐4‐all είναι μια καινοτόμος τεχνολογία που επιτρέπει στα ΑμεΑ να χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο σε υπολογιστές δημόσιας πρόσβασης. Όλοι οι χρήστες του Web‐4‐all λαμβάνουν μια “έξυπνη κάρτα” (στο μέγεθος της πιστωτικής), που περιέχει τις προσωπικές προτιμήσεις τους, όπως το κείμενο να διαβάζεται δυνατά, μεγενθυμένοι χαρακτήρες, κ.ά. Κάθε φορά που κάνουν log on στον υπολογιστή δημόσιας πρόσβασης, οι χρήστες βάζουν απλά την κάρτα μέσα στον αναγνώστη και ο υπολογιστής προσαρμόζεται στις προτιμήσεις τους. Το Web‐4‐all είναι η πρώτη τεχνολογία αυτού του είδους, που μπορεί να φορτώνει και να διαβάζει αυτόματα τις προτιμήσεις του χρήστη (Euteneier, 2003).

Άλλα προγράμματα: Άλλα προγράμματα είναι το EXLIB (Expansion of European Library Systems for the Visually Disadvantaged), το “Information for all” της UNESCO, το BrailleNet, το TIDE ACCESS, το Emacspeak, το BrookesTalk, το REVEAL (ένας εθνικός ενιαίος κατάλογος πόρων εναλλακτικής μορφής που αναπτύσσεται από το UKOLN σε συνεργασία με το RNIB και το NLB), κ.ά.