Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διπλωματική εργασία τής Μαρίας Στεργίου με θέμα «Η Πρόσβαση των Ατόμων με Προβλήματα Όρασης σε Χώρους Πολιτισμικού Ενδιαφέροντος: Κοινωνικές & Εκπαιδευτικές Διαστάσεις». Δέκατο έβδομο μέρος (Πέμπτο κεφάλαιο: Περιορισμοί και προτάσεις - Υποκεφάλαιο πρώτο: Προτάσεις).

5. Περιορισμοί & Προτάσεις

Όπως έχει ήδη αναφερθεί, σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η παρουσίαση κι η μελέτη των βασικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με ΣΠΟ κατά την πρόσβασή τους σε χώρους πολιτισμικού ενδιαφέροντος. Στο παρόν κεφάλαιο αναφέρονται οι προτάσεις για βελτίωση της επισκεψότητας των ατόμων με προβλήματα όρασης στους χώρους πολιτισμικού ενδιαφέροντος. Η τεχνολογία ως αρωγός σε αυτή την προσπάθεια έρχεται να καλύψει βασικές τους ανάγκες διευκολύνοντας την προσπελασιμότητά τους, προσφέροντας ισάξια αντιμετώπιση στις νέες απτικές διαδρομές που σταδιακά θα εντάξουν στα πρόγραμματά τους οι συγκεκριμένοι χώροι. Δράσεις οι οποίες θα συνδυάσουν τις απτικές πληροφορίες με τις ηχητικές περιγραφές των χώρων και των αντικειμένων εξυπηρετωντας όχι μόνο τις ανάγκες προσβασιμότητάς τους σε ένα πολιτισμικό χώρο αλλά λειτουργώντας κι ως εφαλτήριο για την προσέλκυση επισκεπτών με οπτική αναπηρία σε τουριστικούς χώρους αλλά διευκολύνοντας επίσης την μετακίνησή τους σε άλλους κοινόχρηστους χώρους, όπως στις δημόσιες υπηρεσίες. Τα τελευταία χρόνια λοιπόν, γίνονται εντατικές προσπάθειες για ισότιμη πρόσβαση κι άρση των διαφόρων φραγμών που αποκλείουν ορισμένες κοινωνικές ομάδες από τους δημόσιους χώρους προσπαθώντας έτσι και τα άτομα με πρόβλημα όρασης να ενταχθούν σε ένα ενιαίο κοινωνικό κι εκπαιδευτικό πλαίσιο.

5.1 Προτάσεις

Από προηγούμενες αναλύσεις αλλά κι από τις εμπειρίες των συμμετεχόντων και του υπογράφοντα προκύπτει μια πολύ σημαντική διαπίστωση  και κρίνεται δόκιμο να επισημανθεί πως, όλοι οι πολιτισμικοί χώροι οφείλουν να διασφαλίζουν ένα προσβάσιμο περιβάλλον που θα καλύπτει τις ανάγκες όλων των επισκεπτών. Όταν όμως οι επισκέπτες είναι ομάδες ατόμων με προβλήματα όρασης, τότε κρίνεται απαραίτητη κι επιβεβλημένη η πλήρης αναβάθμιση των υπηρεσιών τους. Η χρόνια τακτική του «Μην Αγγίζετε», πρέπει να αποτελεί μια λανθασμένη και ξεπερασμένη πολιτική η οποία κρατούσε σε απόσταση τους επισκέπτες , όχι μόνο τους έχοντες προβλήματα όρασης, από τα πάσης φύσεως εκθέματά τους, αλλά και τους έχοντες κάποια ιδιαίτερα προβλήματα μέσα στο γενικό σύνολο των επισκεπτών.   Όπως προαναφέρθηκε και στις αναλύσεις των συνεντεύξεων πλέον εξαιτίας της «οικονομικής – συμβολικής αξίας» των πολιτισμικών χώρων, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε οι χώροι αυτοί να καταβάλλουν προσπάθειες  για να αναδιαμορφωθούν και να αναπτύξουν ταχύτερα την ουσιαστική εξυπηρέτηση του πάσης φύσεως πολιτισμικού τουρισμού.

Σύμφωνα με τον Cole,P., 2009 οι χώροι πολιτισμικού ενδιαφέροντος μέσω των εκπαιδευτικών και ψυχαγωγικών προγραμμάτων φαίνεται που προσφέρουν φαίνεται πως είναι σε θέση από τις πολλές απαντήσεις, να ικανοποιούν πολλές από τις ανάγκες και τις προτιμήσεις των επισκεπτών τους. Προσφέροντες άρτιες, διαδραστικές εμπειρίες, οι οποίες συνδυάζουν εικόνες, αρώματα, ήχους προκαλώντας συναισθήματα ενθουσιασμού, τέρψης και συνεχούς προσπάθειας για ανακάλυψη.  Η προσέλευση κοινού με προβλήματα όρασης δημιούργησε την ανάγκη αναζήτησης τρόπων, από τους αρμόδιους, για  άμεσης επαφή του επισκέπτη με τα έργα τέχνης.  Σύμφωνα με τις απαντήσεις των μετεχόντων στην έρευνα, η ανάγκη κι η επιθυμία αφής δημιούργησε ξεχωριστούς χώρους σε συγκεκριμένες αίθουσες των πολιτιστικών τόπων, που επιτρέπουν τη επαφή με τα εκθέματα, καθιστώντας έτσι τη γνώση, μέσω της υφής.

Αναμφίβολα, ο μικρός αριθμός των ανωτέρω αιθουσών και οι μικρές συγκριτικά απτικές ξεναγήσεις και διαδρομές, αν και προσφέρουν στους επισκέπτες βιωματικές εμπειρίες αφενός, υποστηρίζουν όμως οι συμμετέχοντες αφετέρου πως είναι ένα βήμα όχι μόνο για τον εμπλουτισμό των δικών τους γνώσεων αλλά κεντρίζει και το ενδιαφέρον μαθητών, για εξοικείωση της διαφορετικότητας που αποτελεί το ζητούμενο για τις σύγχρονες κοινωνίες. (Αντζουλάτου- Ρετσίλα, 2005, Βουδούρη,  2003)  Σίγουρο, είναι πως και η πιο λεπτομερής περιγραφή  ακουστικά ενός αντικειμένου ακόμη και από έναν πολύ αξιόλογο κι ικανό ξεναγό δεν μπορεί να καλύψει αυτό που η αίσθηση της αφής με το αντικείμενο προσφέρει για πλήρη κατανόηση του υλικού, του μεγέθους και άλλων χαρακτηριστικών του. Διαπιστώνουμε λοιπόν, πως η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας βοηθάει στην αντιμετώπιση των δυσκολιών ατόμων με προβλήματα όρασης στις περιηγήσεις τους σε ένα χώρο.

Σύμφωνα και με τις απαντήσεις των μετεχόντων, η τεχνολογία «μας έχει λύσει τα χέρια»,  όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, «θα μας βοηθήσει στην καθημερινή μας εξυπηρέτηση, καλύπτοντας  όχι μόνο γνωστικές μας ανάγκες αλλά και τις ανάγκες μας στις αγορές, στις μετακινήσεις, στις επικοινωνίες μας και στην αξιοποίηση της γνώσης σε χώρους πολιτισμικού ενδιαφέροντος, πιστεύοντας πως η τεχνολογία σε όλα αυτά μπορεί να κάνει θαύματα.»  Η παρούσα μελέτη έρχεται λοιπόν να αναδείξει μέσα από τις προτάσεις των ίδιων των συμμετεχόντων της έρευνας πως όλα μπορούν να γίνουν προσβάσιμα και προσπελάσιμα αν συγκροτημένα οι κοινωνίες και τα άτομα με αναπηρίες συνεργαστούν σε όλους τους τομείς με κατανόηση.  

Δράσεις όπως «Αρχαία Κεραμικά από 3D printer», οποίος τυπώνει πιστά ένα αγγείο της κλασικής αρχαιότητας μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας μόνιμής απτικής συλλογής για τυφλούς, αλλά και μιας μουσειοκατασκευής για τα σχολεία. Με αναπαραγωγές για πλήρη κατανόηση. Με τον συγκεκριμένο τεχνολογικό εξοπλισμό τα μουσειακά αγγεία αποκτούν τρισδιάστατες διαστάσεις, παρέχοντας πλήρεις πληροφορίες.  Αν και η διαδικασία δεν είναι αρκετά εύκολη και το κόστος όχι τόσο ευκαταφρόνητο, η εταιρεία ΘΕΤΙΣ  Authentics σε συνεργασία  με το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος στα πλαίσια του προγράμματος RE3CAP, (που χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ), οι ερευνητές «σάρωσαν» αντικείμενα από το μουσείο Μπενάκη, το Αρχαιολογικό Μουσείο Πάφου και το Αρχαιολογικό Μουσείο Κηθύρων (το οποίο μετά την ανακαίνισή του είναι από τα πρώτα στην Ελλάδα που διαθέτουν μόνιμη απτική συλλογή). Από την άλλη μεριά το Μουσείο της Θήβας επίσης, προσφέρει μουσειοσκευές για εκπαιδευτικούς σκοπούς- πρόκειται  για θήκες, κουτιά- τα οποία περιέχουν αντίγραφα κεραμικών αντικειμένων από τη μόνιμή τους συλλογή, διαθέτοντας τα στα σχολεία της περιοχής. Η τεχνογνωσία 3D εκτυπωτών είναι σημαντική γιατί:

1) Προσφέρει εξαιρετικά μεγάλη πιστότητα στην τρισδιάστατη γεωμετρία των αντικειμένων.

2) Προσφέρει ουσιαστική γνώση, ώστε να αντιληφθεί πλήρως ο επισκέπτης το δημιούργημα, φτάνοντας να γνωρίσει και τον τρόπο κατασκευής από τους αρχαίους αγγειοπλάστες.

Εν συνεχεία, ερευνητές του Πανεπιστημίου Μακεδονίας «Τμήματος Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής», παρουσίασαν ένα πρωτοποριακό σύστημα καθοδήγησης τυφλών, το οποίο βασίζεται στην παραγωγή ανάγλυφων κι ομιλούντων χαρτών. Που λειτουργούν ως χειριστήρια στην περιήγηση του χώρου, παρέχοντας ταυτόχρονα ηχητικές κι απτικές πληροφορίες. Είναι σημαντικό, όπως επισημάνθηκε κι από τους ερωτηθέντες στην παρούσα εργασία, «να αντιλαμβανόμαστε πλήρως έναν άγνωστο χώρο, διότι έτσι μπορούμε να τον αισθανόμαστε πιο οικείο και πιο ασφαλή για εμάς.»  Μέσω δονήσεων και τριβών ο επισκέπτης έχοντας το στα χέρια του θα αντιλαμβάνεται πιο εύκολα τα εμπόδια που θα εμφανίζονται στην πορεία του και ταυτόχρονα βοηθούμενος από τις ηχητικές πληροφορίες μπορεί να προσδιορίζει το σημείο στο οποίο θα βρίσκεται.  Επιπροσθέτως, στο Μουσείο Βραυρώνας  δημιουργήθηκε το πρώτο «ασφαλές» μονοπάτι για άτομα με προβλήματα όρασης, το οποίο είναι πλήρως εξοπλισμένο με ειδικά συστήματα ξενάγησης, ειδικές πινακίδες, ανάγλυφα σχεδιασμένες για ψηλάφηση, που παρέχουν πληροφορίες για τον υγρότοπο της περιοχής, τις καλλιέργειες και τους θαμνώνες. Το μονοπάτι αυτό διαθέτει ακόμη σύστημα προσανατολισμού ηχο- ακουστικό, χαρίζοντας στον επισκέπτη μέσα από τους ήχους πολλά από τα χαρακτηριστικά των πουλιών του υγρότοπου. 

Τέλος το έργο «ATMAPS» (καθορισμός συμβόλων που χρησιμοποιούνται σε απτικό- ακουστικούς χάρτες για άτομα με ΣΠΟ) έρχεται να αντικαταστήσει και να βελτιώσει τους μέχρι τώρα τυπικά ανάγλυφους χάρτες που κατανοούνται μόνο μέσω της αφής, με το σύστημα της μετατροπής των χωρικών πληροφοριών σε απτική κι ακουστική μορφή.   Οι συγκεκριμένες ταμπλέτες αφής θα παρέχουν στους χρήστες απτικές κι ακουστικές πληροφορίες μέσω απτικών – ακουστικών συμβόλων και προσαρμοσμένων ετικετών Braille. 

Διαπιστώνουμε λοιπόν, πως η τεχνολογία με την καθημερινή της ανάπτυξη μπορεί πλέον να παρέχει τη δυνατότητα πληροφόρησης σε όλες τις μορφές που να καλύπτουν ανάγκες όλων των ανθρώπων. Έτσι, οι χώροι πολιτισμικού ενδιαφέροντος οφείλουν σύμφωνα με την Κακούρου- Χρόνη,  2003 να επαναπροσδιορίσουν το ρόλο τους σε σχέση με τις συλλογές τους και την επικοινωνία που θα έχουν με το κοινό τους, διότι έτσι θα προάγουν την πολιτισμική παράδοση κάθε λαού σε όλους τους επισκέπτες. Ανεξαρτήτως ηλικίας ο επισκέπτης μπορεί να ξαναγίνεται παιδί που προσπαθεί να αποκτήσει γνώσεις, να εκφράσει σκέψεις και συναισθήματα, να απελευθερωθεί πνευματικά βιώνοντας μοναδικές εμπειρίες που θα συμβάλλουν στην κοινωνική και συναισθηματική του καλλιέργεια.  Κλείνοντας, όλοι οι πολιτισμικοί χώροι οφείλουν να εξασφαλίζουν ιδανική πρόσβαση και να μεριμνούν για την ασφαλή μετακίνηση των ανθρώπων πάνω σε βάσεις σεβασμού, αλληλεγγύης, ανθρωπιάς κι απέναντι σε συνανθρώπους μας που έχουν την όρεξη, την ανάγκη και το δικαίωμα να ζουν-να βιώνουν μια κοινωνικά ελεύθερη ζωή απαλλαγμένη από εμπόδια, προκαταλήψεις και κοινωνικά απαρχαιωμένα στερεότυπα.