Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διπλωματική εργασία τής Μαρίας Στεργίου με θέμα «Η Πρόσβαση των Ατόμων με Προβλήματα Όρασης σε Χώρους Πολιτισμικού Ενδιαφέροντος: Κοινωνικές & Εκπαιδευτικές Διαστάσεις». Δέκατο έκτο μέρος (Τέταρτο κεφάλαιο: Συζήτηση αποτελεσμάτων - Υποκεφάλαιο δεύτερο: Εκπαιδευτικά και Κοινωνικά Ζητήματα).

4.2 Εκπαιδευτικά & Κοινωνικά Ζητήματα 

Η εκπαίδευση κι η κοινωνία ενός κράτους διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο  για την ύπαρξη βάσεων που  θα επιτρέπουν στον εκάστοτε άνθρωπο με ή χωρίς αναπηρία  την ισότιμη πρόσβαση και προσβασιμότητα όχι μόνο στους χώρους πολιτισμικού ενδιαφέροντος αλλά και και σε όλους τους κοινόχρηστους χώρους. Τα μουσεία και τα πολιτιστικά ιδρύματα μπορούν να αλλάξουν τη ζωή των ανθρώπων. Είναι πυλώνες υγιών κοινοτήτων και ιδανικοί χώροι για την επικοινωνία και την σύνδεση μεταξύ ανθρώπων. Κοινωνικές ομάδες σε ολόκληρο τον κόσμο λοιπόν, έρχονται συχνά αντιμέτωπες με θέματα μετανάστευσης, θρησκευτικής έκφρασης, πολιτιστικής ποικιλομορφίας, διακρίσεων, ταυτότητας φύλου και ίσης μεταχείρισης, η δέσμευση των μουσείων για σεβασμό της διαφορετικότητας, ισότητας, προσβασιμότητας και κοινωνικής ενσωμάτωσης που άλλοτε δεν ήταν  πιο σημαντική.  Μέχρι το τέλος του 20ου αιώνα στη χώρα μας τα περισσότερα παιδιά με σοβαρά προβλήματα όρασης, εκπαιδεύονταν συνήθως σε ειδικά σχολεία τυφλών, ενώ μερικά φοιτούσαν σε γενικά σχολεία της γειτονιάς τους, χωρίς όμως να τους παρέχεται η κατάλληλη υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς αλλά κι από το ίδιο εκπαιδευτικό σύστημα, γεγονός που οδήγησε στην κοινωνική τους απομόνωση. 

Από το 1987-1989 ξεκίνησαν προγράμματα συνεκπαίδευσης τυφλών και βλεπόντων μαθητών. (Λιοδάκης, 2000, Χιουρέα, 1998,) και πλέον σύμφωνα με το Ν. 2817, η πολιτεία υποχρεώνεται να εφαρμόσει ειδικά εξατομικευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα, τα οποία θα ενθαρρύνουν και θα διευκολύνουν την εκπαίδευσή τους, είτε στα Τμήματα Ένταξης είτε με την Παράλληλη Στήριξη. Η ένταξη κι ενσωμάτωση είναι δύο αμφιλεγόμενες έννοιες, οι οποίες εξασφαλίζουν τις προϋποθέσεις για την ύπαρξη ισότιμης, ισάξιας, πλήρης κι ολοκληρωμένης συμμετοχής σε όλους τους κοινωνικούς κι εκπαιδευτικούς τομείς. Η συνεκπαίδευση από την άλλη πλευρά, αισθητοποιεί την ανοχή και την αποδοχή της διαφορετικότητας μέσα στο ίδιο το σχολικό περιβάλλον. Ένα «Σχολείο για όλους», επιδρά στη βελτίωση της αυτοπεποίθησης και ψυχικής υγείας όλων των ανθρώπων, και κυρίως των αναπήρων που διαρκώς «ετικετοποιούνται». (Λάμδα- Υφαντη,  2000, Συμεωνίδου, Φτάνκα,  2012,)

Σύμφωνα με τις απαντήσεις των ερωτηθέντων, δυσκολίες κατανόησης υπήρχαν στα μαθήματα θετικών επιστημών (Άλγεβρα, Γεωμετρία, Φυσική, Χημεία.), διότι δεν υπάρχουν τα κατάλληλα μέσα για τη διευκόλυνση στη μάθηση των στατιστικών εννοιών.  Οι  Marson, Harrington & Wall (2012) επισήμαναν μέσω διαφόρων μελετών που διεξήγαγαν, πως η οπτικοποίηση στατιστικών εννοιών (χρησιμοποιώντας υλικά όπως χαρτόνι, πλαστελίνη, τρισδιάστατα γεωμετρικά σχήματα και διάφορα άλλα χειροποίητα αντικείμενα), συμβάλλει στην καλύτερη κατανόησή τους τόσο στους βλέποντες όσο και στους μη βλέποντες μαθητές. Οι απτικές δραστηριότητες λειτουργούν ως παιχνίδι- μάθησης, γεγονός που διευκολύνει την αποτύπωση δυσνόητων εννοιών στη μνήμη όλων των μαθητών. Ο εκπαιδευτικός επίσης, υποχρεώνεται από τη μεριά του να ενσωματώσει μεθόδους διδασκαλίας  με κατάλληλη διδακτική οργάνωση, παρέχοντας σε όλους ίσες ευκαιρίες. (Ζώνιου- Σιδέρη, 2009, Πυργιωτάκης, 2009)

Διαπιστώνεται λοιπόν πως, πρωταρχικός σκοπός της εκπαίδευσης αποτελεί η ολόπλευρη ανάπτυξη του ατόμου μέσα από την καλλιέργεια πολλαπλών μορφών γνώσεων, στάσεων και δεξιοτήτων που απατούνται στη σημερινή κοινωνία. Όπως υποστήριξαν κι οι συμμετέχοντες το σχολείο ως αρωγός ενεργούς δράσης οφείλει να μυήσει τον εκάστοτε μαθητή στο πλαίσιο των μουσειακών και πολιτισμικών χώρων και προγραμμάτων. Η καθολική προσβασιμότητα σε συνδυασμό με τα κατάλληλα εκπαιδευτικά πρόγραμματα προκαλούν το ενδιαφέρον και την ομαλή συνεργασία μεταξυ των μαθητών, συμβάλλουν στην ενεργοποίηση όλων των αισθήσεων αλλά και στην καλλιέργεια και στη βελτιώση της φαντασίας, της έκφρασης συναισθημάτων, της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας κάθε ανθρώπου.  

Η κοινωνική ένταξη κι η πλήρης ενσωμάτωση του ατόμου είναι μια διαδικασία αρκετά πολύπλοκη, η οποία επηρεάζει όλη τη διάρκεια της ζωής του. Είναι πολύ σημαντικό το αναπτυσσόμενο άτομο να εντάσσεται πλήρως στο κοινωνικό περιβάλλον, και να ανταπεξέρχεται  στους σημερινούς ανταγωνιστικούς, μεταβαλλόμενους κοινωνικούς ρυθμούς. (Ιωαννίδης,  2003) Ο τρόπος ένταξης του ατόμου μέσα στην κοινωνία που δρα, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του. Σύμφωνα με τον Parsons, από τα σχολικά χρόνια μαθαίνει ο άνθρωπος να συμπεριφέρεται και να ανταποκρίνεται σε διάφορους ρόλους, που μετέπειτα θα τον βοηθήσουν να ανταποκριθεί στις επαγγελματικές και κοινωνικές απαιτήσεις. Τι γίνεται όμως στις περιπτώσεις που άτομα δεν μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις κοινωνικές απαιτήσεις; Ευθύνονται οι ίδιοι οι άνθρωποι, ή η κοινωνία που θέτει αποκλεισμούς σε κοινωνικές ομάδες και δεν είναι «ικανή» να τις ενσωματώσει; 

Οι άνθρωποι με αναπηρίες από τη στιγμή που έρχονται στη ζωή παλεύουν να αποβάλλουν από πάνω τους την «ετικέτα», του «ανήμπορου», του «ανίκανου». Το σχολικό περιβάλλον όμως, είναι αυτό που επιδρά θετικά ή αρνητικά στους ίδιους, αλλά και στην αντιμετώπιση απόρριψης  που δέχονται από τους συνανθρώπους τους. Διαπιστώνεται λοιπόν, πως μια κοινωνία αλλάζει και διαφοροποιείται με τις βάσεις που αναπτύσσει κι οριοθετεί το εκπαιδευτικό της σύστημα. Ο εκπαιδευτικός είναι αυτός που θα αποβάλλει τις «ετικέτες» των μαθητών αλλά κι αυτός που θα διδάξει ότι δεν υπάρχουν «κανονικοί» και «μη κανονικοί» άνθρωποι, αλλά άτομα με ισάξια δικαιώματα, που συνεχώς δικαιούνται να παλεύουν για την αποδοχή, το σεβασμό την επιβράβευση και την κατάκτηση. 

Σύμφωνα με τις απαντήσεις των μετεχόντων στην έρευνα, η κοινωνία μας έχει βελτιωθεί αρκετά ως προς την κοινωνική αποδοχή των ατόμων με προβλήματα όρασης. Παλαιότερα, ο τυφλός αντιμετωπίζονταν ως επαίτης, ως άνθρωπος «ανίκανος» να εκτελέσει οποιαδήποτε εργασία- δραστηριότητα. Πλέον, εν έτη 2017 μέσω των αγώνων του αναπηρικού κινήματος υπενθυμίζουν διαρκώς κάνοντας πράξη, το δικαίωμα να ζουν με αξιοπρέπεια μέσα στην κοινωνία, προασπίζοντας συνεχώς τα δικαιώματά τους. Τροχοπέδη ακόμη και σήμερα, στις καθημερινές τους δραστηριότητες αποτελούν οι μετακινήσεις τους με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, επίσης η προβληματική ρυμοτομία σε δρόμους και συνεχή εμπόδια σε πεζοδρόμια, τα οποία έχουν κατασκευαστεί για την πλειονότητα των αρτιμελών ανθρώπων χωρίς να σεβόμαστε οποιαδήποτε άλλη ανάγκη αυτών. Επιπροσθέτως, οι αγορές τους σε καταστήματα, οι οποίες τείνουν να γίνονται κουραστικές, καθώς δεν μπορούν να έχουν οι ίδιοι ενημέρωση πάνω  σε βασικά στοιχεία των προϊόντων (ημερομηνία λήξης, χώρα προέλευσης, συστατικά). Και τέλος, δύο καίρια ζητήματα που συνεχώς τους απασχολούν είναι η επαγγελματική τους αποκατάσταση και η μείωση του προνοιακού επιδόματος, που συνεχώς αποτελεί θέμα συζήτησης στις ευρωπαϊκές οικονομικές επιτροπές. Είναι πολύ σημαντικό όπως εξέφρασαν, ο τυφλός αλλά κι ο κάθε άνθρωπος να αισθάνεται αυτόνομος κι ανεξάρτητος, διότι έτσι επιτυγχάνεται η πλήρης κοινωνική ένταξή του. Πρωτίστως, η εργασία αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για τη ζωή κάθε ανθρώπου ικανοποιώντας την ανάγκη του για επικοινωνία και κοινωνική ενσωμάτωση. (Παπαϊωάννου,  1990) 

Σύμφωνα με τον Παπάνη Ε. (2007), τα συνηθέστερα επαγγέλματα που ασκούν στην Ελλάδα οι τυφλοί είναι, τηλεφωνητές, λαχειοπώλες, ψάλτες, σπανιότερα δικηγόροι, φυσικοθεραπευτές, καθηγητές, παρόλο που οι περισσότεροι αποφοιτούν από την τριτοβάθμια εκπαίδευση με μεγάλη επιτυχία. Σύμφωνα με δημοσιευμένα ξενόγλωσσα άρθρα, στο AFB( American Foundation for the Blind), οι άνθρωποι με προβλήματα όρασης μπορούν να εκτελέσουν οποιαδήποτε εργασία όπως, λογιστής, καλλιτέχνης, γραμματειακή υποστήριξη, αντιπρόσωποι εξυπηρέτησης πελατών, οικονομικοί αναλυτές, προγραμματιστές, εκπαιδευτικοί, μάγειρες, πωλητές, και πολλά άλλα επαγγέλματα καθώς κι αυτοί έχουν τεράστιες δυνατότητες. Στην Ελλάδα όμως, παρόλο που στις ανεπτυγμένες χώρες μέσω των νομοθετικών  και των κοινωνικών πλαισίων έχουν μειωθεί οι κοινωνικές διακρίσεις προς τα άτομα με προβλήματα όρασης, εφαρμόζοντας ίσες πρακτικές απασχόλησης,  εδώ εξαιτίας της ανύπαρκτης υποστηρικτικής τεχνολογίας μένουν στο εργασιακό περιθώριο.  Έτσι καταλαμβάνουν συγκεκριμένες θέσεις αυτοματοποιημένης διαχείρισης, κι όχι φυσικά γιατί μόνο σε αυτό μπορούν να ανταπεξέλθουν, αλλά αυτό τους παρέχει το ίδιο τους το κράτος. Βέβαια, τώρα με το Ν. 4440/2016,  ύστερα από πολλών ετών συλλογικές προσπάθειες, κατάφεραν το 15% των προσλήψεων αορίστου χρόνου στο δημόσιο τομέα, να καλύπτεται από άτομα με αναπηρία, προβλέποντας και αυξημένη μοριοδότηση σε αυτούς. Αίτημα του αναπηρικού κινήματος, το οποίο διεκδικεί και παλεύει ισότιμα και για τα εργασιακά τους δικαιώματα.

Επιπροσθέτως, οι Παραολυμπιακοί Αγώνες αποτελούν άλλη μία κατάκτησή τους αλλά και καταστάλαγμα ψυχικής ανάτασης κι αναγνώρισης των πολιτισμένων λαών για τα άτομα με αναπηρίες. Είναι θα λέγαμε, καταφανής η αναγνώριση των δικαιωμάτων τους στην ευγενή άμυλα, στους αγώνες και στις διακρίσεις των νικητών.  Αξίζει λοιπόν, να επισημανθεί  στο συγκεκριμένο σημείο, πως δύο από τους συμμετέχοντες της μελέτης έλαβαν μέρος σε Παραολυμπιακούς Αγώνες στα αθλήματα του στίβου και του τζούντο. Μάλιστα ο κ. Κασκάνης σταμάτησε στους Ολυμπιακούς Αγώνες  του Πεκίνου το 2008, ενώ ο κ. Γορμπάκης το 1980 μας εκπροσώπησε σε αγώνες στίβου τυφλών που διεξήχθησαν στη Γερμανία. Κι οι δύο περιέγραψαν συναρπαστικές εμπειρίες από τη συμμετοχή τους. « Στη Γερμανία το 1980 ο κόσμος στο στάδιο μας υποδέχτηκε με τεράστιο ενθουσιασμό, γεγονός που μου έκανε μεγάλη εντύπωση, κι επιστρέφοντας στη χώρα μου συνειδητοποίησα πως δεν ένιωθα τόσο αποδεχτός.» (Χ.Γ.) , «Έχω συμμετάσχει σε πολλούς Παραολυμπιακούς Αγώνες, συνάντησα τεράστιες διαφορές σε όλους τους τομείς (κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς, εργασιακούς), σε σχέση με εμάς…. Όπου κι αν πήγαινα όμως μετέδιδα την ελληνική ψυχή, το θάρρος, το πάθος και τη δίψα για ζωή που είχα κι αυτά είναι που μας κάνουν να ξεχωρίζουμε σε όλο τον κόσμο». (Λ.Κ.) , δήλωσαν πολύ χαρακτηριστικά.  Οι Παραολυμπιακοί Αγώνες δεν είναι απλά ένα ανεπανάληπτο και συγκλονιστικό γεγονός, αλλά αποτελούν ένα μοναδικό και ξεχωριστό μάθημα ζωής. Οι συγκεκριμένοι αγώνες αποδεικνύουν πως η ζωή ορισμένων ανθρώπων είναι μια καθημερινή «μάχη» επιβίωσης και διεκδίκησης όλων αυτών των δικαιωμάτων για μια ισότιμη ζωή.  Οι Παραολυμπιακοί Αγώνες επίσης, αναδεικνύουν το πνεύμα και την αξία  του ολυμπισμού που ενώνει την ευγενή άμυλα όλων των λαών, βασίζεται σε ανθρωπιστικά ιδεώδη αναδεικνύοντας το μεγαλείο της ψυχής. Αναμφίβολα, η επίτευξη της συμμετοχής τους στους αγώνες αποτελεί έναν προσωπικό άθλο για τον καθένα ξεχωριστά συγκλονίζοντας παράλληλα όλες τις πολιτισμένες κοινωνία κατά τη διάρκειά τους. 

Κλείνοντας, αξίζει να αναφερθούν τα αίτηματά τους για άμεση αλλαγή σε ζητήματα αναπηρίας που οι ίδιοι πρότειναν κι ελπίζουν οι νέες γενεές να εφαρμόσουν ορισμένα από αυτά.

1) Διαμόρφωση εκπαιδευτικού συστήματος από τη βάση του, εισάγοντας μαθήματα  τα οποία θα ενημερώνουν τους μαθητές για τη διαφορετικότητα και την ύπαρξη αναπήρων.

2) Προσβασιμότητα σε δημόσιους χώρους και σε πολιτισμικούς χώρους, για μια ισχυρή κοινωνική συμμετοχή, που θα εξαλείφει τα κοινωνικά στερεότυπα και τις προκαταλήψεις. 

3) Οικονομική ενίσχυση με  λεπτομερή, σαφή και εξειδικευμένη κοστολογηση της αναπηρίας  ανά περίπτωση και των αναγκών τους, ένα εθνικό πρόγραμμα δράσης το οποίο δεν θα αλλάζει ανά κυβέρνηση.

4) Άρτια κι ολοκληρωμένη εκπαίδευση για την κοινωνική  κι επαγγελματική τους αποκατάσταση.

5) Διεύρυνση τομέων στους χώρους εργασίας των αναπήρων, γιατί μόνο θετικά αποτελέσματα είχε αυτό σε χώρες που το εφάρμοσαν. 

Με την επιμονή και τη θέλησή τους διεκδικούν γιατί το δικαιούνται πλήρη προσβασιμότητα σε όλους τους χώρους. Μια ιδανική λοιπόν κοινωνία, δε χορηγεί απλά επιδόματα πλάθοντας ανενεργούς πολίτες, αλλά δημιουργώντας κατάλληλες δομές για ολοκληρωμένη εκπαίδευση, επαγγελματική και κοινωνική αποκατάσταση, εξαλείφοντας τις όποιες διακρίσεις στο διαφορετικό.