Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διπλωματική εργασία τής Μαρίας Στεργίου με θέμα «Η Πρόσβαση των Ατόμων με Προβλήματα Όρασης σε Χώρους Πολιτισμικού Ενδιαφέροντος: Κοινωνικές & Εκπαιδευτικές Διαστάσεις». Δέκατο πέμπτο μέρος (Τέταρτο κεφάλαιο: Συζήτηση αποτελεσμάτων - Υποκεφάλαιο πρώτο: Ζητήματα Προσβασιμότητας σε Πολιτισμικούς χώρους).

4. Συζήτηση Αποτελεσμάτων

Η ποιοτική ανάλυση των δεδομένων απέδωσε ενδιαφέροντα αποτελέσματα όσον αφορά στην καθολική τους προσβασιμότητα στους πολιτισμικούς χώρους, στα οποία θα επιχειρηθεί η σύγκρισή τους με συμπεράσματα άλλων παρόμοιων ερευνών. Οι 16 συμμετέχοντες με προβλήματα όρασης που συμμετείχαν στην παρούσα μελέτη, έκριναν απαραίτητο να αναφερθούν στις καθημερινές ελλείψεις που συναντούν οι μαθητές με ΣΠΟ στα γενικά κι ειδικά σχολεία, στην πενιχρή κρατική μέριμνα για την επαγγελματική τους αποκατάσταση, καθώς επίσης επισημάνθηκαν και τα προβλήματα προσβασιμότητας σε χώρους πολιτισμικού ενδιαφέροντος, γεγονός που ευελπιστούν να βελτιωθεί σταδιακά. Στο παρόν κεφάλαιο λοιπόν γίνεται πιο λεπτομερή ανάλυση κι ερμηνεία των αποτελεσμάτων που διεξήχθησαν στο προηγούμενο κεφάλαιο.

Πιο συγκεκριμένα τα προβλήματα που συνάντησαν στον εκπαιδευτικό χώρο, εξαιτίας και του διαφορετικού ηλικιακού φάσματος μεταξύ των ερωτηθέντων ποικίλουν. Οι συμμετέχοντες που καλύπτουν τις ηλικίες 40-60 ετών διασαφήνισαν πως η εκπαίδευσή τους δεν ήταν ολοκληρωμένη διότι αφενός δεν υπήρχε η απαραίτητη κατάρτιση από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς  στις ανάγκες των ατόμων με πρόβλημα όρασης κι αφετέρου δεν διέθεταν τον απαραίτητο εξοπλισμό που θα διευκόλυνε τη μόρφωση τους, σε αντίθεση με τις νεότερες γενεές που διευκρίνισαν πως έλαβαν ολοκληρωμένη κι άρτια εκπαίδευση και λόγω της ύπαρξης εξειδικευμένων παιδαγωγών σε θέματα ειδικής εκπαίδευσης αλλά κι εξαιτίας της ύπαρξης του απαραίτητου βοηθητικού εξοπλισμού που πλέον διευκολύνει την ενσωμάτωσή τους σε σχολεία της γειτονιάς τους. Εν συνεχεία, όσον αφορά την κοινωνική κι επαγγελματική τους αποκατάσταση οι δυσκολίες αναμφίβολα υπήρχαν και υπάρχουν ακόμη, αλλά μέσω των δικών τους καθημερινών αγώνων για καίρια ζητήματα που αφορούν την κάλυψη βασικών τους αναγκών σταδιακά εξαλείφονται κι ο κοινωνικός τους περίγυρος προθυμοποιείται να αναγνωρίσει και να σεβαστεί τα δικαιώματά τους. Επιπροσθέτως, το ζήτημα προσβασιμότητάς τους σε πολιτιστικούς χώρους αποτελεί ακόμη ένα φλέγον ζήτημα, η ισάξια αντιμετώπισή τους σε αυτούς τους χώρους αφορά την άμεση επαφή τους με τις συλλογές και την ομαλή μετακίνησή τους, συνδυάζοντας έτσι τον καθολικό σχεδιασμό  με τον εκπαιδευτικό και κοινωνικό ρόλο που προβάλλουν πλέον τα σύγχρονα μουσεία. 

4.1 Ζητήματα Προσβασιμότητας σε Πολιτισμικούς χώρους

Οι πολιτισμικοί χώροι είναι οι χώροι που διαφυλάττουν με σεβασμό την παράδοση και την πολιτισμική κληρονομιά ενός λαού, αλλά και χώροι που προβάλλουν το παρελθόν εμπλουτίζοντας τις γνώσεις των επισκεπτών τους. Τέτοιοι χώροι είναι, τα μουσεία, οι βιβλιοθήκες, οι κινηματογράφοι, οι πινακοθήκες, τα θέατρα, πολιτιστικοί και πνευματικοί χώροι, οι οποίοι οφείλουν να εξασφαλίζουν την προσβασιμότητα όλων των κοινωνικών ομάδων.  Στη χώρα μας το Υπουργείο Πολιτισμού ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, προβλέπει στο σχεδιασμό και στην κατασκευή αλλά και στο εκσυγχρονισμό των πολιτισμικών χώρων, την πρόσβαση και την εξυπηρέτηση όλων των εμποδιζόμενων κοινωνικών ομάδων.  Βέβαια, όπως επισημάνθηκε το 2009 από τον τότε υπουργό πολιτισμού « ..δεν καθίσταται πάντοτε δυνατή η εξασφάλιση πρόσβασης των Αμεα σε τέτοιους χώρους, καθώς στους υπαίθριους αρχαιολογικούς χώρους μπορεί να υπάρξουν αλλοιώσεις του χώρου και των μνημείων.»  Επισημάνθηκε, όμως πως έχουν εξασφαλιστεί ξεναγήσεις στην ελληνική κι αγγλική γλώσσα τη νοηματική γλώσσα, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.  Επιπλέον, οργανώνονται επισκέψεις  και προγράμματα ενημέρωσης ατόμων με προβλήματα όρασης σε χώρους και μουσεία ( Ακρόπολης, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών, πρόσφατα στο Μουσείο Μπενάκη) αλλά και σε άλλους χώρους.

Μάλιστα σύμφωνα με την εγκύκλιο 357/8-3-2011,  η Γενική Γραμματέας Πολιτισμού αναφέρεται στη διευκόλυνση που πρέπει να παρέχεται για την καλύτερη εξυπηρέτηση των Αμεα, προβλέποντας συγκεκριμένα:

• «Να επιτρέπεται τα άτομα με προβλήματα όρασης να αγγίζουν τις αρχαιότητες που βρίσκονται σε ανοιχτούς χώρους. 

• Να επιτρέπονται εντός των μουσείων κι άλλων πολιτισμικών χώρων οι σκύλοι- οδηγοί.

• Να επιλέγονται από τις αποθήκες όπου φυλάσσονται κάποια αντικείμενα διαφορετικού υλικού και σχήματος και να εγκατασταθούν  σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο εντός των μουσείων, προκειμένου οι τυφλοί να μπορούν να τα αγγίζουν, διότι μόνο μέσω της αφής κατανοούν κι αντιλαμβάνονται τα εκάστοτε αντικείμενα.

• Να δημιουργηθούν χώροι αφής ή απτικές διαδρομές ειδικά σε χώρους με αυξημένη επισκεψιμότητα.

• Η χρήση των οπτικοακουστικών συστημάτων σε τέτοιους χώρους να είναι κατάλληλα προσαρμοσμένη, κι η ακουστική περιγραφή να γίνεται κατανοητή για τα άτομα με ΣΠΟ.

• Οι πληροφορίες στις προθήκες των εκθεμάτων να συνοδεύονται και από τη γραφή braille. Αλλά κι η ύπαρξη ανάγλυφων απλοποιημένων διαγραμμάτων των χώρων κρίνεται απαραίτητη για την καλύτερη κατανόησή τους.»

Προσαρμογές οι οποίες έχουν ενταχθεί σε «Επιχειρησιακό Πρόγραμμα» του ΈΣΠΑ και μάλιστα ορισμένες από αυτές έχουν γίνει πράξη, ικανοποιώντας τις απαιτήσεις προσβασιμότητας των ατόμων με προβλήματα όρασης, αλλά κι όλων των εμποδιζόμενων κοινωνικών ομάδων.  Σύμφωνα με τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα έχουν βελτιωθεί αρκετά οι πολιτισμικοί χώροι ως προς την εξασφάλιση ομαλής πρόσβασής τους, αφενός γιατί η επισκεψιμότητα έχει αυξηθεί από ανθρώπους με αναπηρίες αλλά κι αφετέρου η υποστηρικτική τεχνολογία σε αυτούς τους χώρους έχει βελτιωθεί αρκετά. Συγκεκριμένα, αυτό που επισημάνθηκε από όλους είναι πως οι πολιτισμικοί χώροι  είναι χώροι που αφηγούνται  την ιστορία μας, την παράδοσή μας και μόνο μέσω της αφής γίνεται αυτή κατανοητή από τους ίδιους. Επιπροσθέτως, όπως χαρακτηριστικά δήλωσαν, οι απτικές ξεναγήσεις- διαδρομές-δεν απευθύνονται μόνο σε άτομα με πρόβλημα όρασης αλλά και σε μαθητές, διότι μέσω της αφής ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται πλήρως το εκάστοτε δημιούργημα (το υλικό, το σχήμα, τη σύσταση του υλικού, το μέγεθος) αποτυπώνοντάς το καλύτερα στη μνήμη τους. «Εξάλλου η αφή συμπληρώνει και την εικόνα και αντίστροφα….»  Για τα άτομα λοιπόν, με προβλήματα όρασης η ύπαρξη μόνιμων απτικών εκθέσεων κι όχι περιορισμένου χρόνου, αντικαθιστώντας την ανιαρή προφορική ή ακουστική ξενάγηση είναι βασική προϋπόθεση. « Αν δεν μας επιτρέπεται η αφή είναι σαν να μου απαγορεύουν την πρόσβασή μου στους χώρους αυτούς, τα ακροδάχτυλά μας είναι  η συνέχεια των ματιών μας, αυτά είναι για εμάς τα μάτια μας», δήλωσε χαρακτηριστικά η κ. Τσαβαλιά Παρασκευή. 

Εν συνεχεία, κρίνεται απαραίτητη η επιμόρφωση του προσωπικού τέτοιων χώρων για την άμεση εξυπηρέτησή τους όσον αφορά και την αντιμετώπισή τους αλλά και τα δικαιώματά τους στους χώρους. Σημαντική μέριμνα επίσης αποτελεί η τοποθέτηση βοηθημάτων προσανατολισμού όπως απτική χαρτογράφηση του χώρου, μουσειακοί οδηγοί σε Braille, ηχητικές πληροφορίες για το χώρο και τα εκθέματα, εξασφαλίζοντας ασφαλέστερη μετακίνηση και διαμονή σε αυτούς τους χώρους στα άτομα με προβλήματα όρασης.  Παρακάτω θα αναφερθούν ορισμένα μουσεία ανά τον κόσμο που φιλοξενούν  εκθέσεις και πραγματοποιούν απτικές ξεναγήσεις όχι μόνο για άτομα με ΣΠΟ αλλά και για μαθητικό κοινό. Τέτοια μουσεία λειτουργούν ως πρότυπο για τα  μουσεία της Ελλάδας που προσπαθούν κι αυτά με τη σειρά τους να υλοποιήσουν ανάλογες δράσεις για να αυξήσουν την επισκεψιμότητα των ατόμων με ΣΠΟ, ( Μουσείο Du Quai Branly, στο Παρίσι, Μουσείο Madrid’s Prado, στην Ισπανία,The Metropolitan Museum of Art, στις ΗΠΑ The Victoria & Albert Museum στη Μ. Βρετανία).