Creativity

Innovation

Originality

Imagination

 

Salient

Salient is an excellent design with a fresh approach for the ever-changing Web. Integrated with Gantry 5, it is infinitely customizable, incredibly powerful, and remarkably simple.

Download

Διπλωματική εργασία τής Μαρίας Στεργίου με θέμα «Η Πρόσβαση των Ατόμων με Προβλήματα Όρασης σε Χώρους Πολιτισμικού Ενδιαφέροντος: Κοινωνικές & Εκπαιδευτικές Διαστάσεις». Δέκατο τέταρτο μέρος (Τρίτο κεφάλαιο: Ανάλυση δεδομένων - Υποκεφάλαιο τρίτο: Ανάλυση κοινωνικών θεμάτων).

3.3  Ανάλυση Κοινωνικών Θεμάτων

Σύμφωνα με τις ενδεικτικές απαντήσεις των συμμετεχόντων διαπιστώνεται πως, οι περισσότεροι άνθρωποι με προβλήματα όρασης διαθέτουν το σθένος και τη διάθεση να αντιμετωπίσουν οποιεσδήποτε καθημερινές προκλήσεις που συναντούν όπως, (δυσκολίες μετακινήσεων με τα μέσα μεταφοράς, δυσκολίες στις καθημερινές τους αγορές,  τους ασυνείδητους συνανθρώπους τους που σταθμεύουν σε μέρη τα οποία εμποδίζουν τη διέλευση των αναπήρων, κ.α.). Υπάρχουν όμως και άνθρωποι οι οποίοι εξαιτίας αυτών των δσκολιών αποξενώνονται και κλείνονται σ’ ένα σπίτι πιστεύοντας πως σε αυτό το «ασφαλές» περιβάλλον θα είναι καλύτερα γι αυτούς. Γι΄ αυτό ο τυφλός όπως όλοι επισήμαναν, πρέπει από μικρός να ανεξαρτητοποιείται, να στηρίζεται από το οικογενειακό του περιβάλλον για να μπορεί να βγει μόνος του εκτός σπιτιού. Η κοινωνία μας ακόμη και σήμερα δεν τους στηρίζει σε πολλά βήματά τους εντείνοντας ακόμη πιο πολύ αυτά τα εμπόδια σε κάποιους τομείς, με αποτέλεσμα να φορτίζονται ψυχολογικά χάνοντας πιο εύκολα την ψυχραιμία τους. Βέβαια, αυτό που ελπίζουν όλοι και παλεύουν για να γίνει πράξη είναι, κάθε επόμενη μέρα που ξεκινάει να είναι καλύτερη, πιο ξεκούραστη και πιο αποδοτική από την προηγούμενη.Αξίζει να αναφερθεί λοιπόν πως, στο συγκεκριμένο κομμάτι της εργασίας σύμφωνα και με τα ερευνητικά ερωτήματα που έχουν τεθεί, θα αναλυθεί η ύπαρξη κρατικής μέριμνας για άτομα με ΣΠΟ σε θέματα που αφορούν την επαγγελματική & κοινωνική τους αποκατάσταση.

Δυσκολίες στην καθημερινότητα ενός ατόμου με προβλήματα όρασης 

Ενδεικτικές Απαντήσεις Ερωτηθέντων στην ερώτηση: Πώς είναι η καθημερινότητά σας, χρειάζεστε συνέχεια κάποιον άλλον να σας βοηθάει στις καθημερινές σας δραστηριότητες;

• Φυσικά κι υπάρχουν δυσκολίες στην καθημερινότητα, όταν βέβαια ήμουν πιο νέα αντιμετώπιζα πιο εύκολα κάποιες καταστάσεις και μπορούσα να κάνω τα πάντα μόνη μου. Εμείς οι τυφλοί βγαίνοντας έξω είναι πολλές οι τεχνικές δυσκολίες που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε κι εξαιτίας όλων αυτών των εμποδίων που συναντάμε κουραζόμαστε ψυχολογικά πολύ πιο εύκολα από τους βλέποντες με αποτέλεσμα να αναζητάς συχνά βοήθεια. Σημαντικό επίσης πρόβλημα είναι ο τρόπος των ηλεκτρονικών αγορών για τις οποίες προαπαιτείται η κάλυψη πάντα ενός συγκεκριμένου χρηματικού ποσού. (Συμ. 1)

• Κατά 90% πιστεύω ότι μπορώ να ανταπεξέλθω στην καθημερινότητά μου, ελάχιστα είναι αυτά που δεν μπορώ να κάνω π.χ μπορεί να συναντήσω δυσκολίες στις μετακινήσεις μου ή στις αγορές μου στο καταστήματα αλλά και πάλι επειδή δεν μπορώ να δω τις τιμές σημειώνω σε λίστα αυτά που χρειάζομαι κι είτε οι πωλητές μου τα φέρνουν εκείνη τη στιγμή είτε στο σπίτι. Αν βέβαια μπω σε λεωφορείο και δεν υπάρχει το ηχητικό μήνυμα για τη στάση δεν θα ξέρω που να κατέβω αλλά αυτό δε σημαίνει πως πρέπει να τα παρατήσω και να κάτσω σπίτι. (Συμ. 2)

• Το χρειάζομαι βοήθεια είναι σχετικό, μέσα στο σπίτι δε χρειάζομαι ούτε έξω θα έλεγα χρειάζομαι ιδιαίτερα, αλλά στις αγορές μου ναι εκεί σίγουρα θα ζητήσω από τον πωλητή να μου διαβάσει τις ετικέτες των προϊόντων, τις αναγραφόμενες ημερομηνίες, σίγουρα θα ήταν πιο ωφέλιμο να αναγράφονται κάποιες βασικές πληροφορίες των προϊόντων σε Braille.  (Συμ.3)

• Μετακινούμαι πλήρως μόνος μου δεν το βάζω κάτω σε τίποτα, πιάνω το μπαστούνι και πάω, βέβαια τώρα που στο σπίτι μένω μόνος μου θα ζητήσω κάποια βοήθεια αλλά ότι μπορώ το κάνω μόνος μου. Όσον αφορά όμως στον εργασιακό μου τομέα χρειάζομαι για όλα γραμματειακή υποστήριξη γιατί δυστυχώς όλα είναι βλεπόντων ακόμη και σήμερα εκλείπει η ηλεκτρονική διευκόλυνση. (Συμ. 4)

Στη συνέχεια  εξετάζεται αν βοήθησε το ίδιο κράτος τους συμμετέχοντες στην επαγγελματική τους αποκατάσταση. Αξίζει να αναφέρουμε πως, το συγκεκριμένο θέμα το συγκρίνουμε με το επίπεδο εκπαίδευσης που έχει λάβει ο καθένας τους, επιδιώκοντας να παρατηρήσουμε αν παίζει ρόλο στις συγκεκριμένες απαντήσεις τους το επίπεδο μόρφωσή τους.  Παρατηρείται λοιπόν πως το 56,25% υποστηρίζει, με τους περισσότερους να έχουν αποφοιτήσει από την τριτοβάθμια εκπαίδευση πλην ενός ατόμου που έχει ολοκληρώσει το δημοτική εκπαίδευση, ότι υπήρξε κρατική μέριμνα για την επαγγελματική τους αποκατάσταση, ενώ το 31,25% ανέφερε πως το κράτος χωρίς τους δικούς τους καθημερινούς αγώνες δεν τους πρόσφερε κάτι σημαντικό στην επαγγελματική τους πορεία.  Όπως διαπιστώνεται, δε διαδραματίζει σημαντικό ρόλο η εκπαίδευση που έλαβαν αλλά πως το βίωσε και το βιώνει ο καθένας ξεχωριστά, αλλά κι από ευκαιρίες που τους παρουσιάστηκαν στην πορεία της ζωής τους. 

Πίνακας 5: Κρατική μέριμνα για επαγγελματική αποκατάσταση

Υπάρχει (56,25%)
Δεν υπάρχει (31,25%)
Επίπεδο Εκπαίδευσης

1
-
Π.Ε

1
-
Π.Ε

1
-
Απόφοιτος Δημοτικού

1
-
Δ.Ε

1
-
Π.Ε

1
-
Π.Ε

1
-
Π.Ε

1
-
Δ.Ε

1
-
Π.Ε

-
1
Δ.Ε

-
1
Δ.Ε

-
1
Π.Ε

-
1
Π.Ε

-
1
Π.Ε

*Δύο (12,5%) συμμετέχοντες δεν απάντησαν στην ερώτηση 

Ενδεικτικές Απαντήσεις Ερωτηθέντων στην ερώτηση: Aν το κράτος τους βοήθησε στην επαγγελματική τους αποκατάσταση

• Όχι δεν με έχει βοηθήσει, αλλά δεν θεωρώ επίσης ότι ευθύνεται αποκλειστικά το κράτος. Θεωρώ όμως ότι ευθύνονται περισσότερο οι φορείς, τα σωματεία  που μας εκπροσωπούν, δηλαδή όταν δε ζητάς κάτι δεν μπορείς και να το έχεις. Εγώ είμαι δικηγόρος και συνεχώς βγαίνουν προκηρύξεις για τηλεφωνητές. Από τους φορείς υπάρχει όμως η μέριμνα να μη μας κοπούν τα επιδόματα ενώ δε γίνονται αιτήματα για την επαγγελματική μας αποκατάσταση. (Συμ. 1)

• Δεν θα το έλεγα ότι υπάρχει, να σκεφτείς πως ούτε η σχολή μου δε με βοήθησε  να υλοποιήσω την άσκηση του επαγγέλματος μου ως δικηγόρος, αλλά ούτε κι εγώ δεν περίμενα κι ούτε περιμένω κάτι από το κράτος σε αυτό το θέμα. Και τώρα που έχουν δυσκολέψει τα πράγματα στο χώρο εργασίας είμαστε περισσότερο μετέωροι. (Συμ. 2)

• Για την επαγγελματική μου αποκατάσταση την εποχή εκείνη το 1976 συγκεκριμένα που έπιασα δουλειά στη ΔΕΗ όλοι οι διορισμοί ήταν χαριστικοί, με μέσο, δεν υπήρχε αξιοκρατία και δεν υπήρχε νόμος που να γίνονται υποχρεωτικές τοποθετήσεις αναπήρων όπως έγινε το 1986 με το Ν.1648 και αργότερα πάλι με το Ν.2643 όπου αυτά επιτεύχθηκαν με αγώνες του αναπηρικού κινήματος. (Συμ. 3)

• Υπάρχει ο Ν.2643 ο οποίος αναφέρει πως οι καταρτισμένοι ανάπηροι πρέπει να προσλαμβάνονται στο δημόσιο, η πολιτεία σε αυτό το κομμάτι με βοήθησε.(Συμ.4)

• Σαν μαθηματικός πρακτικά δεν θα μπορούσα να εργαστώ. Γενικά το πρόβλημα στους τυφλούς ήταν να τους κατευθύνουν για τηλεφωνητές, είναι δύσκολο να απορροφηθείς σε άλλους τομείς γιατί πρέπει να υπάρχει ο απαραίτητος τεχνολογικός εξοπλισμός κι ο εργοδότης δυσκολεύεται έτσι να σε προτιμήσει. Η έννοια ότι η αναπηρία δεν είναι εμπόδιο σε τίποτα είναι και λίγο παραμύθι… (Συμ.5)

Εν συνεχεία καίριο ζήτημα αποτελεί το θέμα των καθημερινών τους μετακινήσεων που  γενικότερα για τα εμποδιζόμενα άτομα παραμένει ένα άλυτο ζήτημα. Η προσπελασιμότητά τους σε κοινόχρηστους χώρους, πλατείες, δρόμους, πεζοδρόμια, πολιτιστικούς χώρους, δημόσιες υπηρεσίες, μέσα μαζικής μεταφοράς, είναι αρκετά κουραστική διότι συναντούν καθημερινά εμπόδια, όπως χαρακτηριστικά υποστήριξαν. Τα βασικότερα τους προβλήματα είναι η παράνομη στάθμευση οδηγών οχημάτων σε πεζοδρόμια, σε οδηγούς όδευσης και σε χώρους αναπήρων, η έλλειψη ηχητικών σημάνσεων στους φωτεινούς σηματοδότες κεντρικών δρόμων, η διέλευση ποδηλάτων πάνω στα πεζοδρόμια καθώς και τα απρόβλεπτα καθημερινά εμπόδια που τοποθετούνται σε πεζοδρόμια και δρόμους χωρίς να υπάρχει κάποια προειδοποιητική σήμανση. (λακούβες, κατεστραμμένα σκαλιά, ανοιχτά φρεάτια κ.α.) Σίγουρα, έχουν γίνει ορισμένες βελτιώσεις σε κάποια από αυτά κι ειδικά με αφορμή τη διοργάνωση των Ολυμπιακών & Παραολυμπιακών Αγώνων του 2004 , έγιναν μελέτες και τοποθετήθηκαν συστήματα ηχητικής αναγγελίας στάσεων σε συρμούς του Η.Σ.Α.Π αλλά κι ο πρώτος οδηγός όδευσης τυφλών στο σταθμό του Η.Σ.Α.Π στην Καλλιθέα. Στην Ελλάδα όμως, όπως χαρακτηριστικά επισήμαναν, η κοινωνική νοοτροπία που έχουμε μας δυσκολεύει να συνειδητοποιήσουμε κάποιες ασυνείδητες πράξεις μας, η οποίες εμποδίζουν ή θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή ενός συνανθρώπου μας. Όπως δήλωσαν, η Αθήνας για εμάς αποτελεί μια αφιλόξενη πόλη, ορισμένοι τη χαρακτήρισαν κι ως χωριό, όμως όλοι τους συμφώνησαν πως είναι μια πόλη που απευθύνεται μόνο σε ανθρώπους αρτιμελείς.

Ενδεικτικές Απαντήσεις Ερωτηθέντων στην ερώτηση: Aν η περιοχή που διαμένουν διαθέτει καλή υποδομή για την ομαλή μετακίνησή τους.

• H Γλυφάδα έχει πολύ κακή υποδομή, γιατί δεν έχει πεζοδρόμια ελεύθερα, χρησιμοποιούνται μόνο για στάθμευση αυτοκινήτων, κι όλο γεμάτα σκαλοπάτια. Τα αυτοκίνητα πλέον σταθμεύουν στα πεζοδρόμια γιατί δεν υπάρχει χώρος ελεύθερος στο δρόμο. Είμαστε η μόνη χώρα που τα πεζοδρόμια τα έχουμε για να φυτρώνουμε δέντρα, ενώ σε άλλες χώρες είναι μεγάλα χωρίς εμπόδια και μόνο για τους πεζούς. Από τη στιγμή που ο πεζός δεν μπορεί να κυκλοφορήσει με ευκολία, το ίδιο ισχύει και για τον ανάπηρο. (Συμ. 1.)

• Οι ταμπέλες των μαγαζιών που αναγράφουν τις τιμές των προϊόντων τους είναι τοποθετημένες πάνω στα πεζοδρόμια και πάνω στους οδηγούς όδευσης, αλλά όλα αυτά είναι για εμάς καθημερινά φαινόμενα που αν και μπορεί να πέφτουμε πάνω τους, προσπαθούμε να τα ξεπερνάμε. (Συμ. 2)

• Τα πεζοδρόμια είναι κατεστραμμένα, τα αυτοκίνητα βρίσκονται σταθμευμένα πάνω σε αυτά κι επίσης υπάρχουν πολλές λακούβες πάνω στους οδηγούς όδευσης. (Συμ.3)

• Δεν είναι τα πάντα προσβάσιμα για εμάς, και στην Ελλάδα, πιστεύω πως δεν πρόκειται  ποτέ να γίνουν τα πράγματα προσβάσιμα. Τα πεζοδρόμια κατεστραμμένα, τα λεωφορεία κυκλοφορούν χωρίς ηχητική σήμανση για τις στάσεις και φανάρια που δεν έχουν την ηχητική προειδοποίηση. ( Συμ. 4)

• Ηχητικά φανάρια υπάρχουν δυστυχώς μόνο σε κεντρικές λεωφόρους και τα πεζοδρόμια δυστυχώς δεν κατασκευάστηκαν με πρώτο γνώμονα την προσβασιμότητα για εμποδιζόμενα άτομα. (Συμ. 5)

Στο συγκεκριμένο διάγραμμα εξετάζεται αν έχει κινδυνέψει κάποια στιγμή στη ζωή τους η σωματικής τους ακεραιότητα, είτε λόγω έλλειψης απαραίτητων μέτρων ασφαλείας από την ίδια την πολιτεία, είτε εξαιτίας δικής τους αμέλειας. Μέγιστο ποσοστό με 43,75% συγκεντρώνει η απάντηση, από απροσεξία οδηγού οχημάτων και ακολουθεί με ποσοστό 37,5%  η άποψη πως εξαιτίας της ανευθυνότητας του ίδιου του κράτους, τοποθετώντας διάφορα καθημερινά  εμπόδια σε δρόμους, πεζοδρόμια, πλατείες. Βέβαια, 2 (12,5%) από τους συμμετέχοντες τόλμησαν να αναφέρουν πως  τους έχουν συμβεί ορισμένα περιστατικά είτε κυρίως  δικής τους ανευθυνότητας, είτε διότι δεν είχαν ανοιχτό το μπαστούνι τους. Επιπλέον, 3 (18,75%) από τους συμμετέχοντες διασαφήνισαν ότι γενικότερα οι τυφλοί είναι αρκετά προσεχτικοί, δε χτυπούν και δεν πέφτουν εύκολα, λόγω της εκπαίδευσης που λαμβάνουν στα μαθήματα κινητικότητας και προσανατολισμού, στα οποία μαθαίνουν να ελέγχουν και να διαχειρίζονται το σώμα τους.

Γράφημα 6: Κίνδυνος σωματικής τους ακεραιότητας

*Τρεις από τους συμμετέχοντες απάντησαν  ότι είναι αρκετά προσεχτικοί και χρησιμοποιούν καθημερινά το μπαστούνι καθώς κι ότι τους βοηθάει η μερική τους όραση. Τρεις απάντησαν ότι έχει τεθεί η ζωή τους σε κίνδυνο κι εξαιτίας της απροσεξίας οδηγών οχημάτων, αλλά κι εξαιτίας της κακοτεχνίας των δρόμων.

Ενδεικτικές Απαντήσεις Ερωτηθέντων στην ερώτηση:  Aν έχει κινδυνέψει η σωματική τους ακεραιότητα

• Γενικά προσέχω πάρα πολύ χρησιμοποιώ συνέχεια το μπαστούνι, βοηθάει εμένα να βρίσκω τα εμπόδια και επίσης βοηθάει και τους άλλους να με βλέπουν. Αλλά μου είχε τύχει κάποια στιγμή με μια φίλη μου επίσης τυφλή να είμαστε πίσω από ένα φορτηγό κι αυτό έκανε όπισθεν χωρίς να μας δει. (Συμ. 1)

• Βεβαίως σε ένα φανάρι στον Πειραιά δεν κρατούσα στο χέρι μου το μπαστούνι και πέρασα το δρόμο χωρίς να δω προσέξω κι εκεί όντως κινδύνευσε η ζώη μου. Αλλά πιστεύω πως ήταν και δική μου ευθύνη. (Συμ. 2)

• Ναι πολλές φορές σε δρόμους, πεζοδρόμια, μεγάλο εμπόδιο για εμάς είναι η τοποθέτηση των δέντρων στα πεζοδρόμεια. Δεν ξέρω πλεόν αν τα δέντρα είναι για τα πεζοδρόμεια  ή τα δάση . (Συμ.3)

• Μια οδηγός πέρασε με κόκκινο φανάρι και με χτύπησε, μου έσπασε και το μπαστούνι, λέγοντάς μου μάλιστα ότι δεν με είδε. (Συμ. 4)

• Ναι έχει υπάρξει από απρόσεχτη  οδηγό οχήματος που μιλούσε στο κινητό της τηλέφωνο. Επίσης έχω πέσει σε λακούβα γιατί δεν είχε τοποθετηθεί η απαραίτητη σήμανση και σε κολονακια τσιμεντένια που έχουν το ίδιο χρώμα με το κράσπεδο. (Συμ. 5.)

• Αρκετές φορές, μάλιστα όταν ήμουν έγκυος περπατούσα στο πεζοδρόμειο και πάτησα σ ένα φρεάτιο το οποίο δεν το είχαν βιδώσει καλά, το μπαστούνι δεν έβρισκε το κενό με αποτέλεσμα να πέσω μέσα σε αυτό. (Συμ. 6)

Η ρατσιστική αντιμετώπιση αποτελεί ένα φλέγον ζήτημα για όλους τους ανθρώπους με αναπηρία. Ο ρατσισμός όπως υποστήριξαν δεν αναφέρεται μόνο στο λεκτικό αλλά αναφέρεται και στους καθημερινούς τρόπους συμπεριφοράς, στις καθημερινές απλές πράξεις των συνανθρώπων τους, που δε δείχνουν σεβασμό στις ανάγκες τους. Αναμφίβολα, παλαιότερα υπήρχε πιο έντονος ο κοινωνικός ρατσισμός, ο οίκτος όπως χαρακτηριστικά υποστήριξαν, πλέον όμως ο κόσμος μας έχει αποδεχτεί αφενός εξαιτίας της πιο έντονης δραστηριοποίησής μας  κι αφετέρου εξαιτίας της μόρφωσης και της κατάλληλης ενημέρωσης που υπάρχει για τα άτομα με αναπηρία. Γνωρίζει πλέον πως ο τυφλός δεν συνδέεται με την εικόνα του επαίτη αλλά ως άνθρωπος ισάξιος μέσα στην κοινωνία.  Πιο αναλυτικά το 56,25% υποστήριξε πως έχει δεχθεί σε προσωπικό επίπεδο ρατσιστική αντιμετώπιση, ενώ 7 άτομα, με ποσοστό 43,75%, δήλωσαν πως δεν έχουν νιώσει ρατσισμό, αν και ρατσισμός όπως ανέφεραν υπάρχει γύρω μας σε πολλά πράγματα όχι μόνο προς στους αναπήρους. Τις ελπίδες τους όμως όλοι τις έχουν εναποθέσει  στη νέα γενιά στην οποία ευελπιστούν και προσδωκούν να φέρει αλλαγές όχι μόνο στον τρόπο σκέψης αλλά και στις συμπεριφοριστικές πράξεις προς εμάς.

Γράφημα 7: Ρατσιστική Αντιμετώπιση

Ενδεικτικές Απαντήσεις Ερρωτηθέντων στην ερώτηση: Aν βίωσαν κάποια στιγμή στη ζωή τους κοινωνικό ρατσισμό

• Το να αγνοείς τις ανάγκες κάποιου είναι ρατσισμός, το να μη σε ενδιαφέρει αν ο άλλος είναι ανάπηρος και δεν μπορεί να περπατήσει πάνω στο πεζοδρόμιο που κάποιος ασυνειδητος έχει σταθμεύσει το όχημά του, για εμένα θεωρείται ρατσισμός. (Συμ.1)

• Θα σου διηγηθώ ένα προσωπικό περιστατικό που θα σου απαντήσει στην ερώτησή σου, όταν ήμουν 3 ετών αρρώστησα από γρίπη κι η μητέρα μου με πήγε στο γιατρό, κι αν και μορφωμένος άνθρωπος για εκείνη την εποχή, είπε στη μητέρα μου «παρακάλα ο θεός να το κόψει, επειδή δε βλέπει, κι είναι άχρηστο». (Συμ. 2)

• Ρατσισμός σίγουρα υπάρχει, μπορεί για παράδειγμα να βγεις στο δρόμο και να σε αντιμετωπίσουν με λύπηση, με οίκτο. Έχω αντιμετωπίσει ρατσιστικές αντιδράσεις,  αλλά εγώ αυτό που πιστεύω είναι ότι σημαντικό ρόλο παίζει η αύρα που βγάζει προς τα έξω ο κάθε άνθρωπος. Δηλαδή ο τυφλός ο παράξενος, ο ακατάδεχτος, θα αντιμετωπίσει ρατσισμό λόγω της συμπεριφοράς του και τις απαιτήσεις που μπορεί να έχει σε ορισμένους χώρους. (Συμ. 3)

• Παλαιότερα αντιμετωπίζαμε μεγάλο ρατσισμό και δυσκολία αποδοχής και πόσο μάλιστα εμείς που μεγαλώσαμε στην επαρχία. Δεν πιστεύω ότι σε αυτό ευθύνονται τόσο οι τυφλοί που δεν κυκλοφορούσαν όσο οι γονείς των παιδιών, οι οποίοι ντρέπονταν για προβλήματα των παιδιών τους. Γι’ αυτό σου λέω ότι πιστεύω κι ελπίζω στους νέους ανθρώπους που θα φέρουν μια νέα ελπίδα στην αντιμετώπισή μας. (Συμ. 4)

• Σίγουρα έχω νιώσει κι από την κοινωνία της επαρχίας μου μεγάλωσε κι από τους συμμαθητές μου κι από τον περίγυρό μου, αλλά είμαι βέβαιη πως όσο περνούν τα χρόνια η κατάσταση θα βελτιώνεται. Θέλω να ελπίζω ότι μέσω της εκπαίδευσης και της αλλαγής στην νοοτροπία ορισμένων ανθρώπων πιστεύω το φαινόμενο του ρατσισμού θα εξαλείφεται. (Συμ. 5)

Σε ορισμένα κράτη του εξωτερικού δεν αντιμετωπίζουν τον ανάπηρο ως άτομο ανίκανο να ανταπεξέλθει στις κοινωνικές κι εργασιακές απαιτήσεις αλλά ως άτομο που μπορεί να τα καταφέρει 100% σε όλα λόγω της εξοικείωσης κι αποδοχής της αναπηρίας. Οι δύο αυτές απόψεις ευαισθητοποιούν τα δύο άκρα που ίσως κάπου πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή τους για μια σωστή αντιμετώπιση. Σίγουρα δεν επιζητούν τη χαριστική προτεραιότητα σε όλους τους τομείς (εκπαίδευση, κοινωνία, εργασία) αλλά αυτό που επιδιώκουν είναι η ισάξια προσβασιμότητα σε όλους τους κλάδους και σε όλους τους χώρους της χώρας τους. Μια σωστή, ιδανική κοινωνία οφείλει να βρίσκει διεξόδους σε όλους τους ανθρώπους κι ειδικότερα σε άτομα με αναπηρίες οφείλει να το πράττει αυτό, διότι στηρίζεται κι ενισχύεται η κοινωνικοποίηση τους. Το επίδομα όπως υποστήριξαν όλοι είναι  η εύκολη λύση από τη μεριά του κράτους,..πάρτε μου το επίδομα και δώστε μου ίσες ευκαιρίες, δε διεκδικώ να παίρνω περισσότερα χρήματα από όσα παίρνουν οι άλλοι συνάδελφοί μου, οι αρτιμελείς διεκδικούμε όμως αυτό που μας αξίζει μια ισότιμη ευκαιρία χωρίς να νιώθουμε ότι ζούμε εις βάρος άλλων συνανθρώπων μας. Δυστυχώς στην Ελλάδα δε μας δίνονται οι ευκαιρίες να δείχνουμε στην κοινωνία την αξία μας…, όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο Β.Α.  Διαπιστώνουμε λοιπόν μέσω των απαντήσεών τους πως σε κάποιες προηγμένες χώρες,  δέχονται πιο θετική ισότιμη αντιμετώπιση όπως υποστήριξε το 93,75% έναντι του 6,25% που απάντησε αρνητικά σε ορισμένες  ενέργειες που έχουν γίνει στο εξωτερικό.

Γράφημα 8:  Σύγκριση Ελλάδα – Εξωτερικό σε θέματα αντιμετώπισης αναπήρων

Ενδεικτικές Απαντήσεις Ερωτηθέντων στην ερώτηση: Ποιες οι διαφορές μεταξύ Ελλάδας κι εξωτερικού σε εκπαιδευτικό κοινωνικό & επαγγελματικό επίπεδο  

• Στο εξωτερικό είναι πιο εξοικειωμένοι με την αναπηρία σε σημείο να πιστεύουν ότι δεν χρειάζεσαι καμία βοήθεια κι ότι μπορείς να α φέρεις 100%, ενώ αντιθέτως στην Ελλάδα είναι πιο πρόθυμοι να σε βοηθήσουν σε περίπτωση που χρειαστείς βοήθεια. Όσον αφορά την προσβασιμότητα σε δημόσιους χώρους πχ. Στην Αγγλία τα πεζοδρόμια είναι πιο μεγάλα και κινείσαι πιο εύκολα. (Συμ. 1)

• Το κράτος αν εξαιρέσεις την τωρινή δύσκολη περίοδο που διανύουμε λόγω της κρίσης, δεν ήταν κακό κράτος πρόνοιας ήταν καλό κράτος σε σχέση με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη και συγκεκριμένα με τη Μ. Βρετανία που οι τυφλοί ήταν στο έλεος της φιλανθρωπίας. Στην επαγγελματικής μας απορρόφηση αντιμετωπίζουμε δυσκολίες. Στη Σκανδιναβικές χώρες για παράδειγμα σε βοηθούν να εισχωρήσεις στο χώρο εργασίας αντιμετωπίζοντας κάθε πρόκληση. (Συμ.2)

• Έχω ταξιδέψει πολύ στη ζωή μου επειδή ήμουν αθλητής αυτά που είδα στο εξωτερικό το 1995 και συγκεκριμένα στην Πολωνία, στη Σερβία ακόμη χρειαζόμαστε πολλά χρόνια για να τους φτάσουμε. Ακόμη και σε εστιατόρια υπήρχαν κατάλογοι Braille, οι αριθμοί των λεωφορείων υπήρχαν σε ανάγλυφη μορφή στο κράσπεδο της στάσης, οι ονομασίες των δρόμων, των οδών ήταν σε ανάγλυφη μορφή…. Θα σου αναφέρω κάτι ακόμη, όταν για εμάς εδώ το βασικό μας επάγγελμα είναι τηλεφωνητές στη Σερβία τότε ένας τυφλός μπορούσε να γίνει φυσικοθεραπευτής.  (Συμ. 3)

• Υπάρχουν χώρες όπως το Βέλγιο που αντιμετωπίζουν αξιοπρεπέστατα τον ανάπηρο. Αυτό όμως που θέλω να επισημάνω είναι πως διαθέτουμε το πιο προσβάσιμο μετρό στην Ευρώπη. Στην Ιταλία για παράδειγμα δεν είναι καθόλου προσβάσιμο. (Συμ. 4)

• Έχω ταξιδέψει σε ευρωπαϊκές χώρες αλλά και σε χώρες μη ευρωπαϊκές είναι σίγουρα πιο εξελιγμένα τα πράγματα σε θέματα αναπηρίας αλλά μη νομίζουμε ότι κι εκεί έχουν λυθεί όλα τα προβλήματα που αφορούν προσβασιμότητα, οικονομία και κοινωνία. Θέλω όμως να επισημάνω πως στα καταστήματα του εξωτερικού διαθέτουν μηχάνημα το οποίο μέσω του barcode ενημερώνεσαι για τις βασικές πληροφορίες των προϊόντων, όπως ημερομηνία λήξης, χώρα προέλευσης, βασικά συστατικά κ.α. κάτι που στην Ελλάδα για εμένα θεωρείται μεγάλο πρόβλημα. (Συμ. 5)

• Στο εξωτερικό ταξιδεύω πολύ συχνά, θα σου αναφέρω μια δράση μου που προσπαθώ εδώ και χρόνια να πραγματοποιήσω στην Ελλάδα και συγκεκριμένα από το 2008. Στην Ευρώπη, όπως σε Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία, Ελβετία κ.α. οι σκύλοι οδηγοί επιτρέπονται σε όλους τους χώρους ενώ στην Ελλάδα δεν επιτρέπονται καν στα μεταφορικά μέσα και μάλιστα κάθε φορά οι οδηγοί αλλά και οι πολίτες δημιουργούν φασαρίες κι επεισόδια. Για εμένα ο σκύλος οδηγός είναι τα μάτια μου και οφείλουν αυτό να το σέβονται και θα πρέπει να έχει πρόσβαση όπου εισέρχεται κι ο χειριστής του… (Συμ.6)

Στο παρακάτω γράφημα, αποτυπώνονται οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης καθώς κι αν έχουν επηρεαστεί περισσότερο από άλλους συνανθρώπους τους. Σύμφωνα με τα ποσοστά των απαντήσεων στα οποία οι μισοί περίπου (8 άτομα) απάντησαν πως η σημερινή οικονομική κρίση  αν και δεν  επηρέασε ακόμη τουλάχιστον το προνοιακό επίδομα με ποσοστό απάντησης (68,75%), επηρέασε όμως αρκετά στην απόκτηση αναγκαίων καθημερινών αγαθών (87,5%). Με λιγότερο ποσοστό των 2 ατόμων (12,5%) υποστήριξαν πως μειώθηκε η σύνταξή τους όπως και σε όλους τους υπόλοιπους αρτιμελείς συνταξιούχους. Δυστυχώς, ένα άτομο όπως διαφαίνεται και στο γράφημα, έχασε τη θέση εργασίας του, γιατί όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, όσο πιέζονται και στενεύουν τα οικονομικά περιθώρια μιας χώρας  τόσο μένουν στο περιθώριο κι οι πιο ευαίσθητες κοινωνικά ομάδες.  Ο εκάστοτε  επιχειρηματίας δεν θα υπολογίσει τις ανάγκες μας αλλά τον ενδιαφέρει να αποδίδεται περισσότερη εργασία σε ακόμη λιγότερο χρόνο χωρίς να ζημιωθεί ο ίδιος. (Μ.Λ.) Η οικονομική κρίση λοιπόν, συμπεραίνουμε πως δεν υπολογίζει την αναπηρία αλλά ούτε και τους αρτιμελείς ανθρώπους που τους πλήττει ανάλογα ίσως σε διαφορετικό ποσοστό και μόνο με τη συλλογικότητα και την ομαδικότητα παλεύοντας δεν θα κλονιστούν οι ανθρώπινες αξίες που οφείλουν να προασπίζουν όλων των ανθρώπων τα δικαιώματα.

Γράφημα 9: Επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης

Ενδεικτικές Απαντήσεις Ερωτηθέντων στην ερώτηση: Αν έχουν επηρεαστεί από την οικονομική κρίση

• Οι ανάπηροι κατά κανόνα ανήκουν στα χαμηλά οικονομικά στρώματα, διότι οι περισσότεροι ανάπηροι θα είχαν καλύτερη διαβίωση αν υπήρχε η οικονομική ευμάρεια κι η ιατρική αγωγή. Επομένως, όσοι είναι ανάπηροι είναι όσοι δεν έτυχαν καλής ή καθόλου σωστής περίθαλψης. Είναι γνωστό ότι η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει περισσότερο αυτά τα στρώματα. Όταν λοιπόν είσαι φτωχός & ανάπηρος είσαι πολλαπλά χτυπημένος. Η κρίση στέρησε πόρους από την παιδεία και την πρόνοια, χρήστες της πρόνοιας είναι καθαρά οι άνθρωποι με αναπηρία.  Ευτυχώς για εμάς, ακόμη δεν έχει μειωθεί το επίδομα, αλλά αποτελεί μεγάλο ζήτημα αν αυτά τα επιδόματα επαρκούν στην κάλυψη των πρόσθετων αναγκών μας. (Συμ. 1)

• Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης βγήκα εκτός εργασίας , γιατί όσο πιέζονται τα πράγματα, μένουν στο περιθώριο οι ευαίσθητες ομάδες, ο επιχειρηματίας δε σκέφτεται τις ανάγκες μας αλλά τον ενδιαφέρει ο ίδιος να μη ζημιωθεί. (Συμ. 2)

• Η οικονομική κρίση μας έχε επηρεάσει το ίδιο όπως όλο τον υπόλοιπο κόσμο, ο ανάπηρος όμως δεν μπορεί εύκολα να αναπληρώσει το εισόδημά του, δεν μπορείς για παράδειγμα να βάλεις τον παραπληγικό να αναπληρώσει το εισόδημά του με κάποιο τρόπο. (Συμ. 3)

• Η οικονομική κρίση δεν κοιτάει αν είσαι ή όχι  ανάπηρος, όλοι μας δυστυχώς αντιμετωπίζουμε τις ίδιες δυσκολίες, βέβαια θέλω να προσθέσω πως η κρίση  έχει επηρεάσει το κομμάτι των υλικών αγαθών, όχι όμως τις διαχρονικές αξίες των ανθρώπων. (Συμ.4)

Ο συγκεκριμένος πίνακας παρουσιάζει τα αιτήματα προτεραιότητας για άμεση βελτίωση σε ζητήματα αναπήρων. Σύμφωνα, με τις απαντήσεις τους που δόθηκαν διαπιστώθηκε πως δεν είναι απαιτητικά και ακατόρθωτα αυτά που ζητούν να αλλάξουν και να βελτιωθούν. Σε αυτές τις ιστορικές στιγμές που διανύουμε, βίαια αποδομείται  το κράτος πρόνοιας και καταρρέουν κοινωνικά κι εργασιακά δικαιώματα των αναπήρων. Δικαιώματα τα οποία είχαν κατακτηθεί με αγώνες και θυσίες όπως υποστηρίζουν, έχουμε ισότιμα δικαιώματα και πρέπει να ζούμε με αξιοπρέπεια στην κοινωνία. Είναι λοιπόν τραγική η κατάσταση που βιώνουν οι άνθρωποι με αναπηρία όσον αφορά την προσβασιμότητά τους, την κοινωνική τους απομόνωση που ορισμένοι από αυτούς δεν την έχουν επιλέξει, την έλλειψη επιλογών στην επαγγελματική τους σταδιοδρομία που αν και γίνονται κάποια θεσμοθετημένα βήματα ωστόσο πάλι συναντούν δυσκολίες κι εκεί. Γι΄ αυτό πρωταρχική τους προσδοκία αποτελεί η αποδοχή της διαφορετικότητας κι όχι μέσα από τον οίκτο αλλά μέσω της διαμόρφωσης του εκπαιδευτικού συστήματος από τη βάση του, τόσο για τους εκπαιδευτικούς στις προπτυχιακές τους σπουδές όσο και για τους μαθητές με συγκεκριμένη ύλη, ένα μάθημα δηλαδή που θα αναφέρεται στην ύπαρξη κι αυτών των ανθρώπων. Γιατί δυστυχώς, ακόμη και σήμερα επικρατεί η άποψη πως ότι δε μας φαίνεται όμορφο στο μάτι διστάζουμε να το αποδεχτούμε. 

Σημαντικό επίσης αίτημά τους αποτελεί κι η οικονομική ενίσχυση όχι μόνο για τους ίδιους αλλά γιατί πιστεύουν πως όταν το κράτος, δεν διαθέτει δυνατή οικονομία, ο πολιτισμός κι η παιδεία μένουν πίσω κι όταν αυτά τα δύο μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα τότε κι οι ανάπηροι περιθωριοποιούνται.  Η προσβασιμότητα επίσης, σε δημόσιους και πολιτισμικούς χώρους έπρεπε να αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα για όλους   κι όμως τα περισσότερα εμποδιζόμενα άτομα δεν μπορούν να μετακινούνται ελεύθερα κι αξιοπρεπώς σε τέτοιους χώρους ακόμη και σήμερα.

Πίνακας 6: Αιτήματα προτεραιότητας για άμεση αλλαγή σε ζητήματα αναπήρων

Αιτήματα: Διαμόρφωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος από τη βάση του τόσο για τους εκπαιδευτικούς όσο και για τους μαθητές με συγκεκριμένη ύλη για την ενημέρωση κι αποδοχή της διαφορετικότητας.
Αριθμός ατόμων: 10
Ποσοστό: 62,5%

Αιτήματα: Οικονομική ενίσχυση
Αριθμός ατόμων: 6
Ποσοστό: 37,5%

Αιτήματα: Άρτια εκπαίδευση για την πλήρη κοινωνική κι επαγγελματική τους αποκατάσταση.
Αριθμός ατόμων: 2
Ποσοστό: 12,5%

Αιτήματα: Διερεύνηση του χώρου εργασίας τους
Αριθμός ατόμων: 1
Ποσοστό: 6,25%

Αιτήματα: Προσβασιμότητα σε δημόσιους χώρους και σε πολιτισμικούς χώρους.
Αριθμός ατόμων: 6
Ποσοστό: 37,5%

Ενδεικτικές Απαντήσεις Ερωτηθέντων στην ερώτηση: Tι ελπίζουν πως θα αλλάξει στο μέλλον για τα άτομα με αναπηρίες

• Πιστεύω ότι αν κάλυπτε το κράτος την πρόσβαση για όλες τις εμποδιζόμενες ομάδες ανθρώπων τότε θα αποφεύγονταν και οι «ταμπέλες». Δεν έχουμε προνοήσει ακόμη και στους πιο απλούς καθημερινούς χώρους πχ καφετέριες την προσβασιμότητα όλων των ανθρώπων. Θα μπορούσαν να υπάρχουν φωνητικοί κατάλογοι για την εξυπηρέτησή μας. Αυτό που ελπίζω είναι η αλλαγή νοοτροπίας γιατί μόνο έτσι θα αποφευχθεί ο στιγματισμός των αναπήρων.  (Συμ.1)

• Είναι βασικό να υπάρξει μια ορθή & δίκαιη οικονομική πολιτική γενικότερα για την αναπηρία. Καθώς επίσης ελπίζω να αλλάξει η αντίληψη των αναπήρων για την ίδια τους την αναπηρία διατηρώντας μια ισορροπία στο κομμάτι της αναπηρίας με το κομμάτι της επιθυμίας. (Συμ. 2)

• Ένα κράτος όταν δεν έχει λεφτά μένει πίσω ο πολιτισμός & η παιδεία, όταν μένουν πίσω αυτά τα δύο τότε μπαίνουν κι οι ανάπηροι στο περιθώριο. (Συμ. 3)

• Θα ήθελα να υπάρξουν περισσότερες ευκαιρίες στην εργασία για τα άτομα με αναπηρία, καθώς και προσβασιμότητα στα πολιτιστικά αγαθά και στο ψηφιακό περιβάλλον. (Συμ. 4)

• Το πρώτο πράγμα που θα ζητούσα άμεσα είναι να μπει από την Α/Βάθμια εκπαίδευση ένα μάθημα που θα μιλάει για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, γιατί έτσι θα μάθει η κοινωνία να μη βλέπει την αναπηρίας ως κάτι εξωπραγματικό. Έτσι μόνο θα αλλάξουμε νοοτροπία….. Έχουμε μάθει στην Ελλάδα να αλλάζουμε τα πράγματα από τα ψηλά στα χαμηλά, αυτό είναι λάθος, πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά πώς να αντιμετωπίζουν έναν τυφλό, έναν ανάπηρο. (Συμ. 5)

• Για να αλλάξουν όλα αυτά θέλει εκπαίδευση από την πρώτη δημοτικού, να βιώσουν στα σχολεία τη διαφορετικότητα, να υπάρχει κατάλληλη ενημέρωση για να μην είναι αόρατοι οι ανάπηροι… Δυστυχώς, ακόμη είναι στίγμα η αναπηρία & η διαφορετικότητα. (Συμ. 6)

• Πρέπει να κοστολογηθεί η αναπηρία και να βγει ένα εθνικό πρόγραμμα δράσης για την αναπηρία σε όλους τους τομείς, που δεν θα αλλάζει όμως ανά κυβέρνηση. (Συμ.7)